Categorie: Bedenkingen

Het is vreemd hoe een narcist je al in zijn greep kan hebben nog voor je in feite een relatie hebt.

Ik had vroeger gezworen nooit iets met een getrouwde man te beginnen.
In het begin hield ik daarom ook de boot af en chatte ik vooral met hem vanuit de positie van een vriendin. Ook al wist ik dat ik eigenlijk al een grens voorbij gestoken was.

Maar het verhaal dat me verteld werd, en de houding die hij had, gaf alle schijn dat de relatie helemaal voorbij was en dat het maar kwestie was van een administratieve futiliteit.

Voor hem zal dat wel zo geweest zijn ook. Geen enkele emotionele band meer.
Volgens hem vroeg zij zelf ook al jaren om te scheiden, maar wilde hij niet. Omdat hij niet de zoveelste gefaalde relatie wilde hebben.

Je zou toch voor minder medelijden hebben, nee? En respect hebben voor zijn opoffering?
Het kwam niet bij me op dat er wel eens meer kon zitten achter haar vraag.
Ook kwam het niet bij me op dat zijn uitspraken zelfs niet eens waar zouden kunnen zijn.

Zijn verhaal was een mengeling van waarheden en leugens, zo blijkt nu. Maar het is die subtiele mengeling die ervoor zorgt dat het heel aannemelijk lijkt. Hij leek verantwoordelijkheid te nemen voor een deel van het falen van zijn relaties. En iemand die verantwoordelijkheid neemt is toch te waarderen.

Ik weet natuurlijk nu dat die verantwoordelijkheid eigenlijk gewoon excuses waren. Als je zegt dat je het jammer vond dat je iemand uitscheldt, maar dat die het zelf uitgelokt had, is dat geen verantwoordelijkheid nemen.

Ze doen je ook twijfelen aan je eigen realiteit. Ik heb me vaak schuldig gevoeld bijvoorbeeld over het feit dat ik in zijn val getrapt ben. Dat ik mijn eigen regels overtreden heb.

Het is een spel van misleiding. Je wordt echt aan een bepaalde werkwijze en behandeling onderworpen die maar één doel heeft: je over je eigen grenzen heen laten gaan, zodat je uiteindelijk geen verweer meer hebt.

Ik herinner me dat we soms aan het videobellen waren op skype, en we plots moesten overschakelen op geschreven tekst, omdat zijn vrouw daar toen rondliep.

Ik zat toen al zo diep in zijn web vast, dat ik daar eigenlijk weinig schroom over voelde. Iets vanbinnen zei me dat er iets niet okee was, maar ik had medelijden met hem. Zo’n b*tch van een vrouw waar hij niet van wegraakte. Volgens hem dan toch. En ik geloofde het allemaal.

Zelfs naar zijn kinderen toe had hij daar ook geen schaamte over. Hij liet aan zijn zoon, toen een jaar of 16 als ik me niet vergis, zien dat hij een nieuwe vriendin had. Het kind had toen al tweemaal meegemaakt dat zijn vader gescheiden was. En toch wilde hij dat zijn kind in zijn “geluk” deelde. Als ik er nu aan terugdenk, kan ik amper geloven hoe totaal ongepast dat was.

En ik kan ook niet geloven hoe ik daarin meeging. Grenzen, geweten en schaamte… alles vervaagt als je in relatie bent met een narcist.

In die verliefde fase, de eerste 2 maanden, probeerde hij me ook al te isoleren van mijn vriendinnen. Ik “mocht” zogezegd alles, zoals uitgaan, maar vond het dan toch nodig om vaak te zeggen hoe bezorgd hij was dat ik uitging met vrienden, want dat mannen niet te vertrouwen waren (hoe ironisch). Als ik even enkele uurtjes met vriendinnen aan het dansen was, ontplofte de inbox van mijn gsm met liefdesbetuigingen. Die ik dan snel moest beantwoorden, of de berichtjes werden minder lief en zelfs verwijtend.

Ik voelde me toen al onbehaaglijk hierover, maar ik zag het als verliefde aanhankelijkheid en dacht dat dat wel over zou gaan. Jammer genoeg was het maar het begin van mijn lijdensweg.

De verliefde aanhankelijkheid groeide al snel uit tot heel venijnige jaloezie. Op spoken dan nog, want ik had alleen maar oog voor hem. Ik durfde ook niet anders. Een blik opzij werd vaak al verkeerd geïnterpreteerd. Ik leerde al snel dat de enige juiste manier van met hem praten was: hem in de ogen kijkend.

Zo gebeurde het regelmatig dat ik in die zwarte doodse ogen keek als hij aan het praten was, terwijl de tranen over mijn wangen liepen. Maar wegkijken durfde ik niet.

Ooit heb ik geprobeerd om weg te stappen uit zo’n situatie. Ik had de klink van de deur van de keuken al in mijn hand. Mijn andere hand werd bij de pols gegrepen en ik werd terug aan tafel gedwongen. Mijn misdaad? Ik had de pizza laten aanbranden. Ik was de nieuwe oven nog niet gewoon en ik was op van de zenuwen door de lelijke sms-en die mijn telefoon overspoelden terwijl hij onderweg naar huis was. Gefrustreerd door de dagelijkse file. Dan was ik de gebruikelijke pispaal om alles op uit te storten. Voeg daar dan aangebrande pizza aan toe en je hebt een scenario voor een avondje “uitgescholden worden”.

Niet dat daar een reden voor nodig was, eigenlijk. Zo’n avondjes waren “normaal” geworden in mijn leven.

Er werd ook heel veel geprojecteerd op me.
Ik werd zo goed als schuldig bevonden voor alle zonden van de wereld.
Alles wat zijn vorige vrouwen hem hadden aangedaan.
Alles wat op zijn werk gebeurde.
Alles wat andere chauffeurs op de baan deden.
Hoe mensen op hem reageerden op Facebook. En o wee als iemand hem durfde tegenspreken.
Als hij pijn had. Of ziek was.
Of een brief met een boete (die kwamen vaak voor) in de brievenbus..
Zijn kinderen die hun tags van zijn berichten haalden omdat ze niet wilden dat hun vrienden zijn berichten zagen op hun profiel.
Zijn familie die hem negeerde.
Zijn broers die niets meer met hem wilden te maken hebben.
Zijn ouders die niet wilden aanvaarden dat hij voor de zoveelste keer ging scheiden.
De afwas die niet gedaan was (door mijn kinderen).
De was die ik op de verkeerde manier ophing (blijkbaar was de manier die ik al 25 jaar hanteerde, niet de juiste).
Het feit dat ik niet wist wat ik juist voor de barbecue op het juiste moment naar hem moest brengen.

Ik had 2 mannen als nieuwe buren. Ik durfde met hen geen contact hebben uit angst voor zijn reactie. Maar dat hield hem niet tegen om me elke keer van overspel te beschuldigen als het in zijn hoofd kwam. Ik had mijn nieuwe buurmannen zelfs nog nooit gesproken. Als ik er nu zo aan terugdenk, vermoed ik dat dit ook projectie was. Een narcist beschuldigt jou van dingen waar ze zelf schuldig aan zijn.

Op den duur had ik een hele handleiding van gewenste en ongewenste gedragingen. En toch beschermde die me niet, want er viel meestal niet te voorspellen hoe hij op dingen ging reageren. Meer nog, hij reageerde vaak op dingen en scenario’s die zich alleen in zijn hoofd afspeelden. Hoe kan je je daartegen beschermen?

Hij was ook een meester in manipuleren. Soms merkte hij mijn angstig gedrag op en begon hij op me in te praten. Dat ik zijn reactie verkeerd zag. Dat ik niet zo overgevoelig moest zijn. Dat ik het niet persoonlijk moest nemen. Want hij zag me zo graag. Hij wilde me helemaal geen pijn doen. Volgende keer mocht ik het hem gewoon zeggen als hij me pijn deed. Of moest ik het beter negeren. Dan ging het wel vanzelf over. En net als ik me weer een beetje gehoord en veilig voelde, herhaalde het scenario zich weer.

Ik ben lang beschaamd geweest dat ik er jaar na jaar bleef in trappen.
De leugens.
De excuses.
De manipulaties.
De beloftes.

Bijna elke avond huilde ik me in slaap. Meestal lag hij dan al naast me te slapen. Zich helemaal onbewust van mijn pijn. En als ik wakker werd en hij keek opnieuw naar me met een glimlach, was ik dankbaar. Het voorval werd weer onder de mat geveegd alsof er niks gebeurd was.

Het was voor hem gemakkelijk omdat er geen sporen waren. De keren dat ik een blauwe lip of blauwe plekken op mijn armen had, duurde het wat langer eer hij terug verviel in het misbruik. Meestal net zolang het zichtbaar was.

Emotioneel en psychisch misbruik is veel gemakkelijker te negeren door de dader.
Echt schuldig denk ik niet dat hij zich ooit gevoeld heeft. Schaamte misschien wel. Maar dan eerder omdat hij zich niet had kunnen beheersen. Niet omwille van wat ik voelde.

Als een dader van misbruik ooit besef zou hebben van hoe zijn slachtoffer zich voelt, zou hij het niet meer doen. Het feit dat ze het blijven doen, is voor mij een bewijs dat ze geen schuldbesef, geen schaamte en geen geweten hebben.

En dus stoppen ze nooit tot ze gestopt worden.

Ik denk dat narcisten geluk hebben dat ze mensen meestal in hun greep kunnen houden met angst.

Want ik geloof dat, als hun slachtoffers hun angsten moesten overwinnen, er veel meer vergeldingsacties tegen hen zouden gebeuren, met fatale gevolgen.

En een klein stemmetje in mij zegt dat de wereld dan misschien wel een mooiere plaats zou zijn.

Gisteren las ik een post op instagram die me raakte. 

Dat gebeurt natuurlijk wel meer, vermits ik vooral mensen volg die me inspireren, zowel in positieve als in negatieve zin. In negatieve zin noem ik het dan eerder “triggers”.

Dingen die me terugbrengen naar mijn verleden. En ja, ik volg die bewust, omdat ik mijn triggers wil overwinnen. Hoe meer ik ze kan verwerken in een veilige setting, hoe minder impact ze op me hebben.

De post ging over trauma bond, en beschreef hoe een vrouw getuige was van huiselijk geweld. Een man die overstuur leek en zijn vrouw achterliet, haar uitscheldend, en intussen liep de vrouw er vertwijfeld achteraan, hem smekend om terug te komen. Zelfs toen hij haar een mep gaf waardoor ze op de grond viel, stond ze weer recht en liep ze opnieuw achter hem aan.

Als je getuige bent van zo’n scène, zal er wel vanalles door je hoofd gaan als je een bewust en volwassen mens bent. Gedachten zoals “waarom laat ze hem niet gewoon gaan”, “waarom laat ze toe dat ze zo behandeld wordt”… Onbegrijpelijk gedrag in de ogen van een mens die het nooit zelf meegemaakt heeft.

Degenen die het wel meegemaakt hebben… zullen het maar al te goed herkennen.

Ook ik.

Het is vreemd hoe je je partner die jou mishandelt, uitscheldt en vernedert, kan gaan zien als een klein kind. Een kind dat je wil genezen, ervoor zorgen en het liefhebben. Hoeveel driftbuien het ook heeft.

Want daar komt het uiteindelijk vaak op neer. Een narcist gedraagt zich vaak als een klein kind, stampvoetend op de grond omdat het niet krijgt waarvan het vindt dat het recht op heeft. Een kind dat liegt om aan straf te ontsnappen. Een kind dat stiekem wegglipt om zijn eigen zin te gaan doen terwijl het weet dat het niet mag. Een kind dat vanalles verzint om aandacht te krijgen.

De grappigste anekdote die ik daarvan heb, voelt  eerder om te huilen aan. Want narcisten kunnen ook niet verdragen dat er iemand meer aandacht krijgt dan zij. Dan lijkt het vaak alsof ze een trapje hoger gaan en iets groter verzinnen omwille van de aandacht.

Ik was enkele dagen thuis met griep. Alhoewel ik na een drietal dagen al vrij goed opnieuw mijn taken op me nam, had mijn toenmalige man me wel die drie dagen moeten helpen met de kinderen en het huishouden. En in de lijn van de verwachtingen werd ook hij plots ziek, en natuurlijk was hij “erger” ziek dan ik. Vaak duurde het zelfs niet tot ik hersteld was. Het was alsof ik mijn eigen ziek-zijn opzij moest schuiven om zijn erger-ziek-zijn aandacht te geven.

Op een gegeven moment nam hij demonstratief zijn koorts op en kondigde dramatisch aan dat hij 40° koorts had. Toen ik met een sceptische blik naar hem keek, duwde hij de thermometer snel af.

Nu ben ik zelf niet van gisteren, en na enkele jaren bij een narcist ontwikkel je toch een sterk zesde zintuig – ook al luister je er meestal niet naar.  Ik wist dat een digitale thermometer de laatste meting toont als je die herstart voor een nieuwe meting. Toen ik 36° zag verschijnen, wist ik niet of ik moest lachen of huilen. En zoals zo vaak vroeg ik me af hoe je in hemelsnaam je partner zo voor de gek zou willen houden.

Dit is nu een ludiek voorbeeld. Ik herinner me veel ergere scènes. Scènes waarvoor ik me lang geschaamd heb, omdat ik niet kon geloven wat ik allemaal gedaan en getolereerd heb. Intussen kan ik er met een milde blik naar kijken, omdat ik weet dat het mechanismen waren die buiten mijn controle lagen toen.

Toen we pas samen waren, vertelde mijn toenmalige partner hoeveel pech hij had gehad met een zelfstandige onderneming, die failliet verklaard werd. Hij had een hoop leningen hoofdelijk ondertekend en zat dus diep in de schulden.

Op een avond vertelde hij me dat hij de ideale oplossing gevonden had. Ik zou een lening nemen voor hem om alles af te betalen en hij zou die gespreid aan me terugbetalen. We waren toen nog maar enkele maanden samen en ik zat nog op de roze wolk, maar er begonnen een hele hoop alarmbellen te rinkelen op dat moment. Ik had toen het “geluk” dat ik nog vasthing aan leningen met mijn eerste man, dus dat plannetje ging niet door. 

Op dat nieuws reageerde hij heel negatief en venijnig. De angst voor zijn reacties zat er toen al diep in en ik was opgelucht dat ik een reden had om nee te zeggen.

Zijn voormalige zaak bevond zich aan de andere kant van het land, en op een dag bevonden we ons daar in de buurt, toen hij besloot even door zijn “oude buurt” te rijden. Eerst leek het melancholie zoals hij wees waar zijn zaak geweest was en wie zijn buren waren, maar al snel sloeg het om naar een heel akelige sfeer. Hij werd venijniger met elke seconde. Uiteindelijk stopten we ergens om iets te drinken – voor hem alcohol, natuurlijk. Met de verwachte gevolgen.

Ik herinner me niet meer waarom ik achter het stuur zat, maar op een gegeven moment bevonden we ons op de ring, en was ik zijn gescheld zo beu dat ik er op reageerde en het kwam tot een fikse ruzie. Plots stapte hij uit, midden op de oprit van de autostrade, waar we stonden aan te schuiven. Hij wandelde gewoon de autostrade op.

Helemaal in paniek, reed ik tot naast hem, hem smekende om terug in te stappen. Hij weigerde, bleef me uitschelden en stapte gewoon verder.

Ik ben stapvoets voor hem blijven rijden en uiteindelijk is hij opnieuw ingestapt. 

Tot op de dag van vandaag vraag ik me nog altijd af waarom ik niet gewoon kon denken “naar de hel met hem” en gewoon verder gereden zijn, hem aan zijn lot overlatend.

Natuurlijk was dat niet de enige gelijkaardige scène. Ook al vroeg ik het me nadien af, ik reageerde telkens opnieuw op dezelfde manier. En hij wist dat. Ik denk dat hij enorm kickte op de macht die hij over me had.

Zo was er ook de uitstap naar Maredsous. Nadat ik durfde reageren, ontstond er alweer een heftige ruzie waarop hij wegstapte en me achterliet. Ik ging opnieuw de auto halen en begon rond te rijden in een omgeving waar ik totaal de weg niet wist, geen idee had in welke richting hij verdwenen was, de hele tijd sms-en aan het sturen in de hoop dat hij me zou vertellen waar hij was. 

Het was al meerdere uren later voor ik hem terugvond, in het donker in the middle of nowhere. En toen ik hem vond, was ik opgelucht. Ik zou het mezelf nooit vergeven hebben als er hem iets moest overkomen zijn toen. Ondanks hoe hij me behandelde.

Toen we op het ergste van zijn alcoholverslaving naar een psychiater gingen en ik het aandurfde om hem tegen te spreken als hij loog over hoe “goed” zijn week geweest was, deed hij nadien alsof het niet erg was en we gingen gezellig uit eten na dat gesprek.

Natuurlijk duurde het niet lang of dat draaide uit tot een venijnige monoloog van zijn kant en toen ik ging afrekenen en me omdraaide, was hij verdwenen. Alweer probeerde ik hem via sms te overtuigen om me te vertellen waar hij was. Op een gegeven moment schreef hij dat hij te voet onderweg was naar huis. 

Alweer in paniek ben ik van Tienen (waar we uit eten waren) naar huis gereden, verschillende keren, over verschillende routes. Het was intussen donker, en ik tuurde wanhopig naar de kant van de weg in de hoop hem te ontwaren. Intussen stroomden de tranen uit mijn ogen.

Toen ik twee of drie keer over en weer gereden was, parkeerde ik me opnieuw in Tienen en zat ik uit onmacht te huilen in de auto. Het was intussen een half uur stil geweest op de chats en ik zat radeloos rond me te kijken, niet wetende wat te doen.

Dan stuurde hij me een sms dat hij in een bepaald café zat. Waar hij dus de hele tijd al had gezeten. En helemaal niet te voet onderweg naar huis was.

Een gevoel van ongeloof en woede ging over me heen. 

Een normaal mens zou de auto gestart hebben en weer naar huis gereden zijn, juist ?

Een normaal mens die niet in zulke situatie zit, ja, dan wel.

Maar dat was niet het geval voor mij.

Ik zat niet in een normale relatie. Ik zat in een relatie met narcistisch misbruik.

And that messes with your head. Big time.

Ik ben dus niet terug naar huis gereden. Ik ben uitgestapt en op zoek gegaan naar hem in dat café. Waar ik hem ladderzat vond terwijl hij andere mensen in dat café lastig viel. Ik heb geprobeerd hem mee te krijgen, maar hij was te ver weg. Ik kan het alleen omschrijven als een soort psychose, er viel geen redelijk woord mee te praten.

Uiteindelijk zag ik in dat ik hier niets meer kon doen, en ik ben uiteindelijk toch opnieuw naar de auto gegaan en naar huis terug gereden. Huilen deed ik niet meer. Ik was doodop van alle emoties en voelde me alleen nog verdoofd.

Die nacht sliep ik bijna niet. Ik was bang dat hem iets zou overkomen zijn. Of erger, dat hij ergens op een bank had moeten slapen en dat ik de prijs ervoor zou moeten betalen.

Geen van beide scenario’s kwamen uit. Nadat hij ‘s middags nog niet gereageerd had op mijn sms-en en telefoontjes, ben ik beginnen bellen naar ziekenhuizen. Toen niemand hem daar op de lijst staan had, belde ik naar de politie. Met de bedoeling hem als vermist op te geven.

Ik kan niet beschrijven hoeveel schaamte me overviel toen ik zijn naam noemde en de agente aan de telefoon zei “ah die? Die zit al de hele nacht in onze cel.” Opgepakt voor openbare dronkenschap. Ze hadden verschillende agenten nodig gehad om hem in toom te houden bij de arrestatie. Ik mocht hem enkele uren later gaan ophalen.

Elke keer als ik dacht dat mijn emotionele rollercoaster niet meer harder kon gaan, of dat ik niet dieper meer kon vallen… slaagde hij er in om toch dat extra duwtje te geven.

Terwijl ik onderweg was, gingen er veel gevoelens door me heen. In eerste instantie was ik natuurlijk kwaad op hem. Ik had geen idee wat ik hem zou zeggen als ik hem zou zien. Ik wilde roepen en tieren op hem, hem door elkaar schudden voor alle ellende van de vorige dag.

Er was geen parking voor de deur van het politiebureau, dus ik moest wat verder gaan parkeren. Terwijl ik naar het bureau stapte, zag ik hem van ver al staan buiten.

Zijn lichaamshouding was die van een geslagen hond, en terwijl ik stapte, voelde ik mijn woede wegzakken en overgaan tot mededogen.

Toen ik voor hem stond, durfde hij me niet aankijken. Hij straalde schaamte en schuldbesef uit en ik dacht: “Misschien is dit het punt. Dat hij eindelijk inziet dat het zo niet verder kan. En zal hij vanaf nu echt veranderen.”

En ik heb hem gewoon omhelsd. En zonder iets te zeggen zijn we naar huis gereden. 

Het zijn die momenten dat je hele realiteit altijd op zijn hoofd zetten. Eén moment van vermeende schaamte of schuldgevoel, en je hebt weer hoop. Eén moment dat je geliefde zijn schild van venijn en agressie laat zakken en je vergeeft hem weer.

Er zijn véél van die momenten geweest. Momenten die me deden twijfelen. Dat hij het echt niet zo slecht meende. Dat hij oprecht berouw kon hebben.

En misschien was dat ook echt zo. Voor een heel kort moment. Voor het ego het weer overnam en vond dat de rest van de wereld moest boeten om hem zo te doen voelen.

Mensen met narcisme kunnen niet om met negatieve gevoelens. Ze moeten een ander altijd de schuld kunnen geven of hun omgeving ervoor laten boeten.

De impact van deze gebeurtenis duurde niet lang. Enkele dagen later was hij alweer moe, of had hij pijn, of had iemand kritiek op hem, of was er een commentaar op facebook die in zijn verkeerde keelgat schoot… en moest ik het weer ontgelden.

Ik heb altijd gedacht van mezelf dat ik een goed mens was. Dat mijn inlevingsvermogen en vergevingsgezindheid kwaliteiten waren. Maar op dat moment waren dat mijn valkuilen.

Valkuilen die ervoor gezorgd hebben dat ik véél langer dan normaal heb vastgehouden aan hoop.

Omdat ik dacht dat ik deze hulpbehoevende man, die ik beschermde als een kind, kon genezen.

Eigenlijk kan je zeggen dat een slachtoffer van narcistisch misbruik constant in een droom leeft. Een droom waarin ze haar man kan genezen.

Maar ze beseft niet dat het eigenlijk een nachtmerrie is.