31 | Hoe narcisme ervoor zorgt dat je jezelf niet meer herkent

Onlangs woonde ik een webinar bij van Dr. Ramani, de Amerikaanse psychologe die mijn leven veranderd heeft. Dankzij haar boek “Should I Stay or Should I Go? Surviving a relationship with a narcissist” zijn mijn ogen open gegaan en heb ik uiteindelijk de beslissing kunnen nemen om uit mijn toxische relatie te stappen.

In dit webinar, dat ze deed om haar verjaardag te vieren, hoorde ik voor het eerst haar eigen persoonlijke verhaal. Ik zag hoe deze sterke vrouw, waarvan ik al talloze youtube filmpjes bekeek, tranen in de ogen kreeg bij sommige getuigenissen. En plots zag ik hoe ook haar kennis en motivatie kwam uit haar eigen ervaringen met narcistische personen.

Ik had het nog nooit eerder zo intens gevoeld. Ik wist wel dat ze zich baseerde op haar eigen verhalen, maar ik had het nog nooit GEVOELD.

Daarom heb ik besloten om iets gelijkaardigs te doen.

Volgende donderdag, 11 januari, doe ik een facebook live.
Met mijn eigen verhaal.

Het moeilijke gaat zijn om het te beperken. Ik wil mensen geen uren laten luisteren. Ik heb al sinds lang een tijdlijn gemaakt met het meeste wat ik me herinner dat me overkomen is, gebaseerd op chats met mijn nex en met vrienden.

Soms komen er na dromen nog dingen boven die ik vergeten was, en ik besef dat mijn tijdlijn waarschijnlijk maar een fractie bevat van wat me overkomen is.

Maar dat maakt niet uit. Het is meer dan voldoende om mijn verhaal te kunnen vertellen. Maar dan in een boek. Voor mijn facebook live zal ik het wat moeten beperken.

Deze live gaat natuurlijk ook een beetje een bijkomend doel hebben, zoals ook bij haar het bijkomend doel was om haar nieuwe boek te promoten.

Momenteel zit ik in de helft van mijn RESTART traject. Het is al een hele reis geworden voor de drie deelneemsteres, en het is echt een voorrecht om hen te kunnen zien evolueren.

Dat wil ik zo graag aan meer vrouwen aanbieden die ook slachtoffers of overlevers zijn van narcistisch misbruik.

Het is mijn droom om de invloed van narcistische personen uit de wereld te helpen.

Maar daar heb ik natuurlijk de hulp bij nodig van jou, lieve lezeres.
Zolang jij nog rond blijft lopen met al die open wonden, blijven de narcisten hun greep op de wereld houden.

Het is voor mij een uitdaging elke keer om een “marketingwaardige” manier te zoeken om mijn traject te promoten.

Ik vind het namelijk tijdverlies. Ik wil niet bezig zijn met promotie, ik wil bezig zijn met mijn traject en hoe ik daarmee deze dappere vrouwen het best kan helpen.

Maar ja, om hen te kunnen helpen, moeten ze zich inschrijven, natuurlijk. Een eeuwig dilemma 🙊

Onderaan deze blog vind je meer info over mijn traject.

Maar goed, ik weet dat velen ook deze blog lezen om herkenning en erkenning te vinden en dus kijk ik nu even op mijn tijdlijn om te zien wat ik vandaag kan vertellen 😊

Soms heb ik last om een incident te vertellen, omdat het kan lijken dat het vooral om alcoholisme gaat. Maar het feit is dat dit het narcisme versterkte. Zodra de alcohol (heel even) wegviel, kwam het narcisme hard naar boven.


Narcistische personen zijn namelijk ook heel erg gevoelig aan verslavingen. En daarmee waren ook de leugens en het bedriegen heel frappant.

Ook probeerde hij de gevolgen van het alcoholmisbruik te laten verdwijnen, tot liegen voor de rechtbank toe én mij aan te zetten om ook te liegen tegenover een rechter.

De meest beschamende ervaring ooit. Elke keer als ik hier aan denk, besef ik hoe diep een narcistische persoon je zelf kan laten zakken. Het ergste was dat ik er uit angst toen niks tegen durfde doen. Ik kan zelfs niet liegen. Ik probeerde uit alle macht mijn gelaatsuitdrukking zo afgestreken mogelijk te houden terwijl ik het ingestudeerde zinnetje uit mijn mond perste. Ik was zo bang dat ze recht door me zou kijken, die rechter en de openbare aanklager, allebei vrouwen.

Maar ik moest ook mezelf beschermen. Blijkbaar is het zo dat als je een dronken persoon niet durft tegenhouden om je auto of bromfiets te gebruiken, dat men dan ook jouw rijbewijs kan afpakken.

Alsof dat een optie was! Hoe hou je een tirannieke, gewelddadige dronken narcist tegen? Hij reed zelfs met de auto van zijn werk dronken rond en had er zo ook al een aanrijding mee.

Maar laat ik eerst proberen mijn verhaal chronologisch te vertellen.

Al van in het begin reed mijn nex regelmatig dronken met de auto. Na een bedrijfsfeestje heb ik ooit achter hem gereden, hem over en weer zien zwiepend, biddend dat hij nergens op zou rijden. Wat natuurlijk vroeg of laat zou gebeuren.

Toen ze zijn bedrijfsauto op een keer waren komen ophalen, was hij zo uitzinnig van woede dat hij na een fles wijn uit te hebben achter het stuur kroop om op reis te vertrekken en we onderweg bijna een ongeval hadden met verkeersagressie. De eerste keer dat ik echt voor mijn leven gevreesd heb.

Jaren later had hij opnieuw een job en een bedrijfsauto en begon hij na verloop van tijd na zijn werkuren hiermee ook dronken rond te rijden. En uiteindelijk reed hij mijn auto perte-totale na een cafébezoek. Hierdoor verloor hij het recht tot het besturen van een voertuig omwille van het hoge promille gehalte.

Om zich dan nog te kunnen verplaatsen, besloot hij een bromfietsje aan te schaffen. Wat ik toen niet besefte, betekende het feit dat je voor zoiets geen rijbewijs hoeft te hebben, niet dat je met zo’n vonnis daar wel mee mocht rijden. Hij beweerde dat hij het ook niet wist toen, waar ik nu wel mijn twijfels over heb.

Natuurlijk duurde het niet lang of hij had ook het ene na het andere ongeluk door hier ook alweer dronken mee rond te rijden. (Net zoals met zijn fiets, waardoor hij ook meermaals in het ziekenhuis belandde…)

Tot ik het zat was (niet letterlijk 😏) en de telefoon niet meer opnam toen hij belde om hem te komen ophalen omdat hij dronken met het bromfietsje in de gracht beland was. En toen belde een bezorgde burger, die het had zien gebeuren, de politie.

Toen is alles heel snel geëscaleerd. Een proces omdat hij zonder vergunning, verzekering en rijbewijs rondreed, en ik werd aangeklaagd omdat ik hem ermee “had” laten rijden.

De wereld op z’n kop. Rechters beseffen echt niet hoe een huishouden met een alcoholist werkt. Hoe je je daartegen niet zomaar verzet. Zeker niet als die daarbij dan alle narcistische tactieken uit de kast haalt om je onder controle te houden.

Het bleek al snel bij zijn advocaat dat zijn verweer uit leugens zou moeten bestaan. Leugens die ik moest ondersteunen.

Ik heb het echt geprobeerd, hem aan het verstand te brengen dat hij zijn verantwoordelijkheid gewoon moest opnemen en als een man zijn verdict aanvaarden. Maar dat ontaardde ook alweer in een woede aanval. Dus heb ik berust en met loden schoenen het spel meegespeeld in de rechtbank.

Het toppunt daarbij was dat hij, na een verdiende uitbrander maar verder een genadig vonnis van de rechter, nadien weggestormd is uit de rechtbank en mij bij zijn advocaat achtergelaten heeft.

Ik ben hem nog gaan zoeken en heb hem gevonden in een magazijn. Maar intussen was ik zelf zo boos, dat ik me zelf verstopt heb en al zijn oproepen verder genegeerd heb. Ik ben de bus naar huis op gestapt, moe en moedeloos.

En zelfs op dat moment overtuigde ik mezelf ervan dat zijn gedrag kwam omdat hij zich zo erg schaamde. Maar die schaamte duurde nooit lang. Het was nooit genoeg om te zorgen voor een blijvende gedragsverandering.

Daarmee vielen de puzzelstukjes ook op hun plaats toen het woord narcisme viel. Een narcistische persoon wil niet leren van zijn ervaringen, omdat hij altijd gelooft dat hij gelijk heeft en dat het systeem verkeerd is.

Hij was toen gewoon boos omdat hij betrapt geworden was, terwijl hij in zijn ogen weinig verkeerd gedaan had. Er was altijd een reden, een aanleiding die zijn acties rechtvaardigden. Hij nam nooit zelf verantwoordelijkheid.


Dit zijn zo van die gevolgen van narcistisch misbruik die niemand ziet of begrijpt. Je verlaagt je eigen grenzen, maar ook je eigen waarden en moraliteit.

Daarom is het zo dat je jezelf niet meer herkent na een narcistische relatie. Je hebt een vage herinnering aan je waarden en normen, maar je weet dat je huidige levensstijl daar niet meer aan beantwoordt. Daarover voel je je dan ook beschaamd.

Je bent beschaamd over wie en wat je geworden bent.
Je bent beschaamd over wat je allemaal toegelaten hebt.
Je bent beschaamd over waaraan je allemaal mee bijgedragen hebt.

Het heeft een jaar geduurd eer ik mezelf weer herkende. Ik had hierbij de hulp van een goeie therapeute.

Nu kan ik op mijn beurt mensen helpen en hen de weg tonen die ik gegaan heb om weer volop te kunnen leven.

Eigenlijk hoef ik daar niet veel woorden aan vuil te maken.

Als jij het beleefd hebt, weet je waarover ik het heb.

Ik hoef jou niet te overtuigen.

Jij hebt alleen te voelen bij jezelf of dit het moment is dat je voor jezelf gaat kiezen.

Of dit het moment is dat je de klik maakt en beslist dat het genoeg geweest is.

Je kan je hier op mijn wachtlijst zetten.

Dan krijg je op 13 januari een mail die je uitnodigt om in te schrijven voor het traject dat start op 11 maart. Als je dat doet binnen de 5 dagen, krijg je nog een mooie korting.

Hier kan je alles over het traject nalezen.


Bijna vergeten om ook mijn facebook live op donderdag 11 januari te promoten 😃 (promo is echt niet mijn ding)

Hier vind je meer info.

Zie ik je volgende donderdag om 20u daar?

29 | Dieptepunt

Ik herinner me de dag dat mijn zelfliefde een dieptepunt bereikte nog levendig.
Natuurlijk werd die voorafgegaan door heel veel gelijkaardige dagen.
Maar deze was toch wel het meest heftig.

Het was de avond voor mijn huwelijk.

Mijn toenmalige verloofde had eerder datzelfde jaar al enkele keren de binnenkant van een politiecel gezien door openbaar dronkenschap en ik had hem toen de keuze gesteld: de alcohol aanpakken door zich te laten opnemen in een psychiatrische kliniek, of er zou geen trouw zijn.

Ik stelde hem die keuze net nadat de politie hem weer had thuisgebracht. Op dat moment zat hij zo vol schaamte, dat hij onmiddellijk toestemde.

Hij is uiteindelijk 3 maanden “in behandeling” geweest bij dat psychiatrisch ziekenhuis.
Ik zet het bewust tussen aanhalingstekens om mijn sarcasme bij te zetten.
3 weken gesloten opname, daarna direct naar huis gemogen zonder mijn inspraak te horen en alleen sprake van depressie, geen woord over aanpak van alcoholisme.
Ik had hier helemaal geen veilig gevoel bij.

De tijd van die opname is een lang verhaal, dat ik een andere keer zal vertellen.
Het verhaal waar het nu om gaat, speelt zich af op de vooravond van de trouw.

Tijdens zijn verblijf in het ziekenhuis, werd het me al snel duidelijk dat hij met zijn zielig verhaal al de interesse van enkele kwetsbare vrouwen had getrokken.

Blijkbaar gaf de therapie die hij daar kreeg, hem een hernieuwd zelfvertrouwen en de kans om alweer de ene leugen na de andere aan me op te stapelen. Zo vond ik een pakje sigaretten in zijn rugzak, waarvan hij beweerde dat hij het bij hield voor een medepatiënt. De sigaretten vermeld ik omdat ze nog een rol gaan spelen in mijn verhaal.

Omdat hij aan mijn voorwaarde had voldaan en hij de maanden nadien zijn best leek te doen met het minderen van alcohol, liet ik de trouw doorgaan. Ik bleef leven op hoop.

De avond voor onze trouw zou hij de bloemen voor de kapel gaan ophalen. Het was 1 van de eerste keren dat hij opnieuw alleen op weg was en mijn waakzaamheid stond op de hoogste stand, en daamee ook mijn angst dat hij weer dronken zou thuiskomen.

Ik had de berekening gemaakt wanneer hij weer thuis zou zijn, en naarmate dat moment verstreek, steeg mijn angst.

Dan ging de telefoon. Opgelucht nam ik op, in de veronderstelling dat hij belde om me te verwittigen over zijn vertraging.

Eerst hoorde ik niks, dan eindelijk zijn stem. Blij vroeg ik of hij bijna thuis was. Toen hij niet reageerde op mijn vraag, besefte ik dat hij tegen iemand anders aan het praten was. Een vrouw.

Aan de achtergrondgeluiden en het feit dat ik hem een biertje hoorde bestellen, kon ik horen dat hij op café zat. En ik kon hun hele gesprek horen. Zijn geflirt, haar paaiend met de woorden “als wij mekaar eerder moesten gekend hebben…”. Haar ontwijkende reactie “ja, en morgen ga je trouwen”. Het feit dat hij daar niet eens op reageerde.

Verder maakte ik uit het gesprek op dat ze een medepatiënte was van het ziekenhuis.
En dan zijn woorden “ja, en als er morgen iemand iets zegt over dat ik rook, krijgt hij een schup, he”.

Huilend lag ik op bed, luisterend naar dit hallucinant gesprek. Intussen stuurde ik hem boze SMSen, die hij duidelijk niet zag.

Dan hoorde ik hem weer vertrekken en haar bij de kliniek afzetten met de auto. Na wat gerommel werd het plots stil en werd het gesprek verbroken.  Ik probeerde hem opnieuw te bellen, maar het klonk bezet. Waarschijnlijk was hij in paniek de vrouw aan het vragen hoe hij het moest aanpakken.

Ik ben in een hoekje bij mijn trouwkleed gaan zitten huilen. Ik wist niet wat ik moest doen. Ik kon nog altijd niet geloven wat ik gehoord had.

Toen hij thuiskwam, is hij er nog in geslaagd om me te overtuigen dat het allemaal een misverstand was en dat ik al die dingen verkeerd gehoord had.

Het deed zo’n vreselijke pijn en ik kon niet overwegen dat het voorbij zou was. Ik bevroor.
Ik liet me weer eens overhalen, manipuleren en gaslighten.

Ik gaf zelfs de vrouw in kwestie nog een hand op de receptie.

Een normaal mens zou er toen finaal een einde aan gemaakt hebben. Maar iedereen die in een narcistische relatie heeft gezeten, weet dat het zo simpel niet is.

Je hele persoonlijkheid gaat eraan in een narcistische relatie.
Al je zelfrespect verdwijnt als sneeuw voor de zon.
Je zelfliefde is niet meer bestaande.

Ik ben nog 7 jaar met hem getrouwd gebleven.

7 jaar.

Het gaat nu soms mijn verstand te boven. Hoeveel vat hij op me had.

Ik heb lang het gevoel gehad dat het mijn eigen schuld was. Dat ik geen ruggengraat had.

Maar een narcistische relatie is complexer dan dat.

Als je jezelf al niet graag ziet, ben je een gemakkelijk slachtoffer.

Maar als je weer je zelfliefde en zelfrespect terugvindt, kan je hun tactieken doorzien en weerstaan. En zal je nooit meer het misbruik tolereren.

Daarom is het ook een belangrijk onderdeel van mijn traject.

Als jij hier aan wil werken zodat je je ook kan verweren tegen narcisten, stuur me dan een berichtje.

Je hoeft het niet alleen te doen.

6 | Leugens

Tijdens de 7 jaren van alcoholisch misbruik heb ik veel leugens moeten slikken. Ik vond dat toen al bijzonder zwaar, wat ik tijdens en achteraf allemaal ontdekte. Zwaarder bleek het nog toen hij, tijdens een periode van nuchter zijn, toegaf wat ik allemaal nooit geweten heb. Ik vond dat toen sterk, dat hij dat kon toegeven. Nu besef ik dat het ook alweer een taktiek was om mijn vertrouwen opnieuw te winnen.

Want blijkbaar had hij intussen achter mijn rug het alcoholisme vervangen door een andere verslaving, twee eigenlijk: nicotine en cafeïne. Ja, ik weet het, het zijn meer algemeen aanvaarde verslavingen en worden aanzien als minder schadelijk dan alcohol, toch in termen van impact op relaties.

Met cafeïne heb ik helemaal geen probleem, ware het niet dat ik het toch zorgelijk beschouwde dat hij minstens 2 liter cola dronk op een dag, en waarschijnlijk toch wel ook een liter of meer koffie. En intussen maar klagen over zijn maagpijn. Maar kom, het had ogenschijnlijk geen invloed op zijn gedrag, dus ik heb er nooit iets van gemaakt. Ik geef het gewoon even mee dat het heel erg kenmerkend was dat het cafeïneverbruik enorm steeg nadat hij gestopt was met alcohol.

Wat me wél mateloos stoorde, was het roken. Ik ben iemand die heel gevoelig is aan de geur van sigaretten, zodra iemand rookt in mijn buurt als ik aan het eten ben, moet ik gewoon stoppen met eten, ik word er gewoon misselijk van.

En dat wist hij van in het begin van onze relatie. Dat was voor mij ook een deal breaker, ook dat wist hij.

Dus toen hij opnieuw begon met roken (had hij volgens hem 10 jaar niet meer gedaan), verstopte hij het op alle mogelijke manieren. Dat zou je kunnen begrijpen, als hij bang was voor mijn reactie. Maar ik merkte vaak de geur op en als ik dit uitsprak, was het altijd “omdat hij bij een aantal rokers gestaan had”. En het is nu net dat wat me het ergste stoorde: het liegen, recht in mijn gezicht. Die ogen, die ik altijd onvoorwaardelijk vertrouwd had, die me beloofd hadden altijd eerlijk tegen me te zijn, die ogen keken me recht in de mijne en zworen dat hij zelf niet rookte.

De periode waar ik nu over spreek, dateert van 5 jaar na ons huwelijk. En ook al beweert hij nog altijd dat hij pas toen opnieuw is beginnen roken (volgens hem omwille van stress door zijn opleiding en het overlijden van zijn vader), herinner ik me al iets gelijkaardigs rond ons huwelijk zelf.

Enkele maanden voor ons huwelijk is hij namelijk in psychiatrische opname geweest, en ook daar merkte ik die geur toen al op. Opnieuw was het “omdat hij altijd bij een groepje rokers buiten stond”.

Maar op de vooravond van ons huwelijk was er ook al een incident (dat ik later meer uitgebreid zal vertellen) waarbij ik een gesprek hoorde tussen hem en een medebewoonster van de instelling, waarbij hij haar bezwoer dat niemand van hen mij mocht vertellen dat hij rookte.

Ik heb hem er toen mee geconfronteerd, en zijn reactie was dat het maar een occasionele sigaret was, om mee te doen, sociaal roken dus, en dat hij niet “terug aan het roken was”. Zelfs nadat ik ook eens een pakje sigaretten vond in zijn rugzak, hij “hield die toen alleen maar bij” voor een medebewoonster omdat die geen handtas bij zich had op dat moment.

En ik geloofde hem. Alweer vertrouwend op die ogen die me gezworen hadden dat ze nooit tegen me zouden liegen.

Als ik hem hier achteraf, nu jaren later, nog eens over aansprak, kreeg ik altijd de reactie dat het leugentjes om bestwil waren, om mij niet boos te maken. Maar het probleem is dat ze niet alleenstaand waren. Intussen had hij me al zeker 3 keer gezworen ermee te stoppen, mij demonstratief elke keer zijn “laatste pakje” gegeven. Om hem na enkele dagen alweer te betrappen met een sigaret en zijn ochtend kopje koffie.

En ja, je kan me bekrompen noemen omdat ik echt een probleem heb met dat roken. Maar het zijn vooral de leugens en het verraad dat ik elke keer voelde bij de gebroken beloftes, die me pijn deden.

Vooral omdat ik niet meer in blind vertrouwen in die ogen van hem kon kijken, zonder me af te vragen of hij het deze keer meende.

En vooral het feit dat hij zo kon liegen, zonder scrupules of schuldgevoel. Omdat hij het gerechtvaardigd vond om te liegen. Dat is iets dat me later heel erg is beginnen opvallen. Hoe gemakkelijk hij kon liegen tegen mensen om zich uit situaties te redden. En hoe heel normaal dat hij dat vond.