Heling – Leven na narcisme

55 | Muziek en de missie

Ik zit momenteel in een rustfase. Dat betekent mezelf terugtrekken, me wat afzonderen van het dagelijkse leven.

Tegelijk betekent dat ook liggende taken en to-do lijsten laten liggen, wat al veel moeilijker is voor mijn hoge verantwoordelijkheidsgevoel. Maar ik moet het leren loslaten. Mijn hoofd heeft rust nodig.

Wat hierbij helpt, kan contradictorisch klinken, maar dat is: muziek. Luisteren naar muziek. Okee, dan kun je misschien zeggen: dan vul je je hoofd toch gewoon met iets anders? En ja, dat is ook zo. Maar het stopt je hoofd wel met altijd nadenken en malen over alles.

Stilte is nog moeilijk, dat geef ik toe. Maar ik ben al lang blij als ik de cyclus van rond spinnende gedachten kan stoppen.

Aan de andere kant helpt het me ook te focussen. Naar muziek luisteren doet het ronddraaien van gedachten stoppen en de focus in één richting brengen.

Je zou denken dat dan vooral rustige, meditatieve muziek hierbij kan helpen, maar dat klopt niet. Toch niet voor mij, althans. Zolang ik de muziek maar mooi vind, werkt alles. Van het engelachtige gezang van Mei-Lan tot Linkin Park of Rammstein.

Muziek helpt me ook bij een hele variëteit van bezigheden: van strijken en koken tot bloggen en taken die veel concentratie vragen zoals structureel werken aan mijn website.

Aan mijn behoefte om dingen te doen met muziek, kan ik ook voelen hoe het gesteld is met mijn behoefte aan rust. De laatste weken werd dat steeds meer en pas na een tijdje besefte ik dat het tijd is om een stap terug te zetten. Van alles.

Van mijn huishouden, dingen die ik moet regelen voor de kids, mijn job in loondienst… en uiteindelijk ook mijn missie.

Die stap terugzetten is noodzakelijk om opnieuw zicht te krijgen op waar ik mee bezig ben en waar ik mijn prioriteiten wil leggen.

Meestal dringen prioriteiten zich op. Bepaalt een tijdlijn welke taken je eerst moet doen. Daar wil ik nu van af stappen.

Okee, er blijven altijd dingen die dringend(er) zijn, zoals de taart bestellen voor de verjaardag van de kids. Maar andere dingen zoals mijn strijk gaan niet lopen (helaas). En ja, dat heeft dan tot gevolg dat ik soms in de mand met propere kledij even moet graven om die bepaalde broek voor mijn oudste te vinden, of dat ik haar naar de wasdraad stuur om die broek er zelf af te halen. Was heeft prioriteit, strijk niet.

Dit zijn nu huishoudelijke dingen die ik als voorbeeld geef, maar je begrijpt me wel.

Sommige prioriteiten dringen zich op, andere kan je best voor een tijdje naast je neerleggen.

Dat is heel moeilijk, want die blijven natuurlijk een eigen leven leiden in je hoofd. En daar helpt muziek dus bij, om die stemmen tot zwijgen te brengen.

De fout die veel mensen maken, is denken dat scrollen op sociale media die stemmen ook tot zwijgen brengt. Maar je vult je hoofd dan met veel meer prikkels en dat helpt echt niet.

—

Slachtoffers van narcistisch misbruik worden vaak geplaagd door flashbacks. Herinneringen die keer op keer in je hoofd afgespeeld worden en waarbij je hoofd soms probeert scenario’s te bedenken om dingen anders te laten aflopen, ofwel gewoon pijnlijke herinneringen opnieuw oprakelt.

Waarom gebeurt dat? Waarom doen we onszelf hiermee pijn? Wel, ten eerste is er natuurlijk die trauma band, maar ook is er het ongeloof waar we mee worstelen. Twijfels die boven komen. Was het echt zo erg? Hebben we het zelf niet “gedramatiseerd”? Hebben we het eigenlijk niet zelf uitgelokt en is het daarom te vergoelijken hoe hij ons behandelde? Verdienden we het niet?

Daarnaast kunnen we soms ook zelf moeilijk geloven wat ons overkomen is. Hoe kan iemand echt zo slecht zijn, vragen we ons dan af. Wat bezielt hen om ons zo te behandelen?

Als we uit de relatie zijn, mist ons lichaam ook plots die afwisselende hormonen en gaan we denken dat we hem of haar missen. Een leven zonder alle drama lijkt saai en we gaan soms het drama opnieuw opzoeken of uitlokken.

Daarom gaan mensen vaak in de weerstand als ik hen aanraad om helemaal “no contact” te gaan. Ze denken dat ze “gerust” zijn als de narcistische persoon hen met rust laat, maar ze beseffen niet dat hun lichaam constant in waakzaamheid blijft zolang er een kanaal open blijft staan waarop er plots een bericht weer een heel drama kan geven.

Ze beseffen niet dat ze hiermee ook eigenlijk zelf blijven hopen op dat drama. Niet bewust, natuurlijk. Maar de trauma band met die lichamelijke verslaving aan de afwisselende hormonen wil de band in stand houden.

Je kan hen dat natuurlijk niet kwalijk nemen. Een verslaving is heel moeilijk om te overkomen en vraagt vaak harde beslissingen. Op dat vlak stap ik meestal voorbij mijn zachte aanpak en ben ik streng naar mijn cliënten toe. Ik verplicht hen natuurlijk tot niets, maar ik laat duidelijk blijken dat zolang zij die stap niet zetten, ze niet verder kunnen met hun genezing.

Als we dan in de discussie komen over gedeeld ouderschap, raad ik hen aan om 1 kanaal open te houden: een apart, speciaal hiervoor aangemaakt emailadres. Dat je alleen opent als je je er mentaal op hebt voorbereid. Maar dat je niet onverwacht kan overvallen met berichten dus en dus hoeft je systeem niet meer in constante waakzaamheid te blijven vastzitten.

Dat zijn allemaal logische adviezen, maar als je vast zit in zo’n cyclus, is het soms moeilijk om dingen objectief te bekijken.

En daarom ben ik er dan, om hen te helpen. Want mensen zien het vaak niet als ze er in zitten.

—

Hetzelfde gevoel heb ik als ik naar verhalen van mensen luister waarin – voor mij – het narcisme in hun relatie duidelijk aanwezig is. En het verwondert me dan soms nog hoe zij het niet zien, en hoe hoognodig het is dat mensen geïnformeerd worden over narcisme.

Natuurlijk heb ik ook ooit op dat punt gezeten als ik eerlijk ben. Iedereen kent het begrip narcist, maar wat het echt inhoudt, daar hebben ze vaak geen idee van.

Ze kunnen soms het schadelijk gedrag wel vastpakken en beschrijven en toch niet beseffen dat ze met narcistisch gedrag te maken hebben.

Als er ooit momenten zijn dat ik twijfel of ik nog verder wil gaan met mijn missie, hoef ik maar zulke getuigenissen te lezen om te weten dat het nog zo hard nodig is dat mensen leren over narcisme.

En vooral dat ze, als ze beseffen dat het narcisme is, hier ook een aantal harde conclusies bij moeten trekken.

Onlangs las ik weer een vrouw die dergelijk gedrag beschreef bij haar partner, en ze stelde de groep (vrouwelijke ondernemers) volgende vragen:

is dit gedrag normaal of oké in een relatie?
Herkent iemand dit soort controle of wantrouwen van een partner?
Hoe zijn jullie hiermee omgegaan?

En dan moet ik even diep ademhalen. Want ik voel zo erg haar pijn. En ik voel me machteloos. Want ze zit duidelijk nog in een fase van ontkenning.

Het gedrag dat ze beschreef was helemààl niet “normaal of oké”. En dat zal ze ook al wel beseffen.

Bij de vraag naar gelijkaardige verhalen is ze al op zoek naar lotgenoten. Om te horen dat ze niet gek is en dat ze de dingen wel ziet hoe ze zijn.

Maar het meest verscheurend voor mij is de laatste vraag: hoe zijn jullie hiermee omgegaan?

Hoe maak je iemand in die fase duidelijk dat het nooit zal veranderen? Ze zoekt nu naar advies hoe ze deze situatie kan “oplossen”.

Een relatie met een narcistische persoon – en ik heb het over alle vormen van relatie: ouder, collega, vriend(in), partner – kan niet “opgelost” worden.

Je kan technieken leren om jezelf er in overeind te houden, ja. Maar het zal niets veranderen aan hun gedrag. Het zal niets veranderen aan de pijn die jij dagelijks voelt. Je kan je leren afschermen, maar dan ga je meestal jezelf afsluiten. En je zal er zeker nooit in gelukkig worden.

Nu weet ik dat veel mensen in zo’n relatie zich al op één of andere manier hebben neergelegd bij de situatie. Dat ze denken dat ze het niet verdienen om gelukkig te zijn.

Of gewoon geen idee hebben hoe het voelt om gelukkig te zijn. Meestal omdat ze het nog nooit in hun hele leven hebben ervaren. En je kan niets missen dat je nooit hebt gehad. Of je denkt dat je “af en toe opgelucht voelen” al genoeg is. Dat je niet meer nodig hebt.

Dat is zo hartverscheurend. Want stuk voor stuk zijn het prachtige mensen die geluk verdienen.

—

Dus… ook al functioneer ik momenteel op een lager pitje… mijn missie blijft duidelijk. Er is nog veel werk aan de winkel om de wereld bewust te maken van het bestaan en de effecten van narcisme en narcistisch misbruik.

Daarom ga ik dieper naar binnen, in mezelf. En schrijf ik weer zoals in het begin.

Mijn blogs en mijn Narc Talks, daar is het allemaal mee begonnen. En daar ga ik zeker mee verder.

—

Ik neem ook even deze gelegenheid om mijn nieuwste boek voor te stellen: De illusie doorbroken. Dit is een samenbundeling van mijn eerste 52 blogs, voor mensen die liever lezen in een fysiek boek of gewoon even kunnen stoppen met lezen en het later weer oppikken.

Mediums zoals deze blog maken het soms moeilijker om ernaar terug te keren, omdat je intussen al naar een andere website bent gegaan en eigenlijk vergeten was dat je mijn blogs aan het lezen was.

Vaak heb je wel het voornemen om nog meer te lezen op een later moment, maar ja… we weten allemaal hoe dat gaat.

Een boek in fysieke vorm of als e-book maakt het gemakkelijker om dat voornemen te volbrengen.

👉 Je kan beide hier kopen.

Je ondersteunt hiermee mijn missie ook dus ik ben je alvast heel erg dankbaar.

Verspreid mee het woord, lieve lezer.

Dankjewel.

54 | Over zelfbescherming: hoe je leert ademen in toxische relaties

Onlangs kreeg ik de vraag hoe je best kan omgaan met (schoon)ouders die over je grenzen gaan. Ik adviseerde haar wat ik altijd aan mijn cliënten zeg als het gaat over omgaan met narcistische personen, of dat nu je (schoon)ouders, je man/vrouw of een baas of collega gaat, en dat is het volgende: neem afstand, ga niet in conflict of zelfs niet in interactie. Negeer of blokkeer.

“Ja, dat is niet zo handig als het om mijn moeder gaat die ongevraagd in de tuin staat”, antwoordde ze. Het werd even stil en ik kon horen hoe ze haar adem inhield.

Onwillekeurig hou ik dan ook even mijn adem in. Want ik voel wat ze bedoelt. De beklemming die zich vastzet op je hart, je longen, je hele borstkas. En dan word ik ook even terug naar het verleden gekatapulteerd. Hoe vaak ik stopte met ademen als ik bij mijn therapeute op de stoel zat. Hoe zij dan even diep in en uit ademde. En hoe ik dat automatisch mee deed. En daarmee weer kon ontspannen en uit de blokkering komen.

Want je kan als therapeute je eigen zenuwstelsel gebruiken om dat van je cliënt te helpen co-reguleren. Een simpele maar zo effectieve methode. Mensen beseffen niet dat je het doet en dat is ook niet nodig. Wat het belangrijkste is, is dat het werkt.

Zelfs online. Ook achter je computerscherm kan je perfect zien en horen wat er bij je cliënte gebeurt. Voor mensen die het niet gewoon zijn, kan dat even een aanpassing vragen. Maar onderschat de kracht van online niet.

Ik heb zelf geen praktijkruimte. Ik weet dat dit soms cliënten tegen houdt omdat ze denken dat online niets uithaalt of hetzelfde effect niet kan hebben. Maar ik weet ook dat het vaak niet evident is voor vrouwen die pas uit een narcistische relatie zijn (of erger: er nog in zitten) om zich te verplaatsen.

Vaak hebben ze al zoveel om handen om hun leven opnieuw op de rails te krijgen, kost een verplaatsing ook nog extra geld en tijd, en jaagt het hen angst aan om op zoek te moeten gaan naar een onbekende en onvertrouwde locatie, dat het echt wel een onoverkomelijke hindernis kan lijken.

Daarom bied ik hen begeleiding aan in het comfort en de veiligheid van hun eigen huis. Vrouwen die nog in een relatie zitten met een narcistische partner moeten ook geen excuses verzinnen waar ze waren op dat bepaalde moment.

Dus ja, online heeft toch veel voordelen, vind ik zelf.

Maar goed, we ademden dus samen even enkele keren in en uit en ik vroeg of ze al geprobeerd had om gewoon haar moeder te negeren. Ik zag een verschrikte blik op haar gezicht komen. “Dat kan ik toch niet doen?”

Een narcistische partner is heel erg om mee om te moeten gaan, omdat je er dag in, dag uit mee moet samenleven. Maar eens je er in slaagt om die uit huis te krijgen, zijn er veel hulpmiddelen om hun invloed zo veel mogelijk uit je leven te bannen.

Maar een narcistische ouder is een andere zaak. Het is al heel moeilijk om van je loyaliteit naar een partner af te geraken, maar een ouder… dat is een veel hardere noot om te kraken.

Want ja, die heeft jou je leven gegeven, juist? Dus moet je daar je hele leven dankbaar voor zijn. Mag je hen niet uit je leven weren, mag je hen niet negeren, tegenspreken, ongehoorzaam zijn… Juist?

Wel, als kind heb je geen keuze. Je hangt nu eenmaal van hen af voor je overleving. Als zij je geen eten of onderdak geven als jij ongehoorzaam bent, ga je dood. Zo simpel is dat. En zo ontstaan dus overlevingsmechanismen.

Maar eenmaal je volwassen bent, en je jezelf in leven kan houden, hoef je het niet meer te pikken als ze zich onmenselijk gedragen. Als ze je de hele tijd ondermijnen, uitlachen, vernederen,… gewoon je slecht over jezelf laten voelen.

Dan mag je ze best mijden, negeren of blokkeren. Maar mensen vinden dat vaak heel onoverkomelijk. Blijkbaar is biologische procreatie reden genoeg om misbruik te moeten tolereren.

Denk hier eens aan: het gaat om één sexuele daad tussen jouw ouders die een biologische reactie als gevolg had. Ja, het resultaat ben jij. Maar “verdienen” jouw ouder(s) dan ook die loyaliteit als zij zich niet als een mature ouder gedragen hebben? Jou niet in jouw psychische noden voorzien hebben?

Ja, ze hebben je eten gegeven. Ja, ze hebben je onderdak gegeven. (In het beste geval) Maar waren ze er voor jou als je verdriet had? Zàgen ze het überhaupt dat je verdriet had? Gaven ze je knuffels? Moedigden ze je aan? Hadden ze respect voor jouw grenzen? Luisterden ze naar jou of snoerden ze je de mond als je je mening probeerde te geven? Vooral als die mening niet met de hunne overeenkwam?

Loyaliteit moet je verdienen, vind ik. Zelfs als het je ouders zijn. Maar we zijn vaak grootgebracht met de overtuiging dat we hen die verschuldigd zijn, ook als ze die niet verdiend hebben. En daar wringt het schoentje dus.

Dus ja, die verschrikte blik krijg ik wel vaker te zien. Maar we zijn volwassen nu. Onze partner of onze ouder verdient die loyaliteit niet als ze ons slecht behandelen of behandeld hebben.

Wat ons dan te doen staat, is onze grenzen bewaken.

Mensen hebben echter vaak een verkeerd beeld over wat dat juist inhoudt, grenzen stellen. Ze denken dat het betekent dat je specifiek en luidop moet zeggen: “dit wil ik niet (meer)”, of “stop ermee” of iets dergelijks.

Maar dan heb ik slecht nieuws voor je: bij een narcistische persoon kan je dat zeggen tot je blauw bent… echter gaat het niets uithalen.

Een narcistische persoon ziet dat juist als een uitdaging. Kijken hoever hij/zij kan gaan. Of net een indicatie dat dit iets is waarmee je pijn kan doen of gemanipuleerd kan worden. Het geeft een kwetsbaarheid aan. En daar maakt een narcistische persoon graag misbruik van.

Hoe ga je er dan wel best mee om?

Het advies dat ik haar gaf, was om met kleine stapjes te werken. Kleine grenzen trekken, kleine signalen geven… het storend gedrag gaan ontmoedigen. Bijvoorbeeld zelf weggaan om boodschappen te gaan doen als haar moeder zou opdagen.

Daar voelde ze zich ook niet goed bij. “Ik moet toch niet vluchten als zij er is? Uit mijn eigen huis?”

Jezelf uit een toxische situatie halen is niet vluchten. Het is jezelf beschermen.

Het is dezelfde reactie die ik heb als ik in een conflictsituatie zit met één van mijn kinderen, die OCD heeft. OCD is een opstandige-gedragsstoornis waarbij iemand zich afzet tegen elke vorm van gezag of dwang. Dit kan situaties geven waarbij je het gevoel hebt dat die persoon altijd het laatste woord moet hebben. Want elk weerwoord krijgt een weerwoord van hem/haar.

Mijn narcistische ex-partner had daar heel veel problemen mee, want hij wilde zelf altijd het laatste woord hebben. Hoe vaak ik ook probeerde om OCD uit te leggen, hij vond dat een kind het laatste woord niet mocht hebben en dus kregen we eindeloze discussies die altijd escaleerden.

Ik heb geleerd om in zulke discussies maximaal drie keer mijn standpunt te geven en mijn kind daarna het laatste woord te laten hebben. Gewoon omdat ik een volwassene ben en ik het laatste woord niet altijd hoef te hebben. Omdat het mijn energie niet waard is. Omdat het ook geen zin heeft. Omdat er in een discussie niet altijd een “winnaar” hoeft te zijn.

Een buitenstaander kan bij het observeren van die interacties misschien het idee hebben dat ik over mijn grenzen laat gaan op dat moment. Maar het tegendeel is waar: ik bewaak net mijn grenzen door mijn energie niet van me te laten wegnemen.

Jezelf uit een toxische situatie halen geeft een krachtig signaal. Het betekent dat je jezelf belangrijk genoeg vindt om jezelf te beschermen.

Welk advies kan ik nog geven dat mijn cliënte kan helpen in zulke situaties?

een energetische grens trekken: je ogen sluiten en jezelf visualiseren in een beschermende bubbel, terwijl je affirmaties zegt zoals “Dit is mijn huis, mijn energie, mijn rust. Wat van haar is, mag bij haar blijven”
een symbolische grens trekken: misschien een poortje plaatsen, een bordje met “gelieve aan te bellen”, een tuinhek dat niet zomaar meer open kan… Dat geeft een stille grens: “Dit is mijn terrein”.
een neutrale respons klaar hebben indien je geconfronteerd wordt met de vraag waarom dat poortje daar plots hangt: “Ik heb nood aan meer privacy en rust in mijn tuin”, of “Ik probeer meer rust te hebben”.
de vluchtreactie omvormen tot een bewuste keuze: “Als ze in de tuin is, kies ik dat moment om iets te doen voor mezelf: even wandelen, iets leuks gaan doen…”

Genezen van narcistisch misbruik begint op het moment dat je stopt met vechten om gezien te worden door iemand die dat niet kan.

Wanneer je kiest voor je eigen rust, voor jezelf, ook al knaagt dat schuldgevoel.

Het is eng om los te laten wat ooit vanzelfsprekend leek, maar juist daar vind je jezelf terug.

In Kintsugi, mijn traject voor vrouwen die herstellen van narcistisch misbruik, leer je hoe je je grenzen weer voelt, bewaakt en respecteert. Zodat je niet langer overleeft, maar echt leeft.

Klik hier voor meer info over Kintsugi.
Je staat er niet meer alleen voor 🤗

52 | Secundair trauma

Ik hoor vaak dat mensen aanklagen dat narcisme een hype is, dat je niet zomaar mag zeggen dat je ex een narcist is… Ervaring leert me dat degenen die zulke uitspraken doen, dikwijls zelf narcistische personen zijn, ofwel de flying monkeys van een narcist.

Een flying wat? Ja, een flying monkey. Vertaald naar het Nederlands: een vliegende aap. Vraag me niet wie er die term uitgevonden heeft, maar in het Engels klinkt het beter, dus ik gebruik de Engelse term, want de betekenis komt niet zo over in het Nederlands.

Taalkunde terzijde, wat is een flying monkey juist? Een flying monkey is eigenlijk gewoon een helper van een narcist, vaak zonder dat ze dat zelf doorhebben. Zo zou je het kunnen zeggen:

“Een ‘flying monkey’ is iemand die door een narcist wordt ingezet om hun werk voor hen te doen. Dat kan zijn: informatie over jou doorgeven, druk op je zetten, of jou proberen te overtuigen dat de narcist gelijk heeft. Vaak denkt die persoon dat ze gewoon helpen of bemiddelen, maar eigenlijk spelen ze het spel van de narcist mee.”

Vergelijk het met de film The Wizard of Oz: de boze heks stuurt vliegende aapjes op pad om haar vuile werk te doen. In het echte leven zijn dat vaak vrienden, familieleden of collega’s die onbewust boodschappen van de narcist doorgeven of jou proberen te manipuleren.

Als ik zo over deze term nadenk, ben ik me er bewust van dat ik zelf een flying monkey geweest ben, als zijn partner. Zo probeerde ik zijn kinderen ervan te overtuigen om meer op bezoek te komen bij hun papa, terwijl ik goed genoeg wist dat dat niet gezond was voor hem.

Waarom deed ik dat dan? Beschaamd moet ik toegeven: uit zelfbescherming. Als ze op bezoek waren, was hij lief, zorgzaam. Hij maakte grapjes. Hij was even twee dagen niet boos op me omwille van de meest gekke redenen. Tot ze weer vertrokken waren. Dan kwam de nare man weer boven, want hij kreeg nooit een duidelijk antwoord wanneer ze weer zouden komen, en dat frustreerde hem heel erg.

Dus ja, het was fijner voor mij als ze regelmatig kwamen. Dus toen hij op een keer voor de zoveelste keer in het ziekenhuis lag omdat hij een dronken ongeval had, en zijn jongste me aan de telefoon vroeg of hij gedronken had, loog ik. De eerste keer toch. Ik voelde me zo slecht over die leugen, dat ik bij de volgende gelegenheid, jaren later, toen ik de vraag opnieuw kreeg, deze keer de waarheid vertelde. Maar toen was ik er voor mezelf al uit dat ik er een einde aan moest maken, en had ik het gehad met voor hem op te komen en zijn daden te vergoelijken naar anderen.

Maar goed, daar gaat mijn blog niet over. Mensen die dus klagen dat “wij” te snel zeggen dat onze ex een narcist is, vallen dus meestal in de categorie “flying monkey”, ofwel druipt het narcistisch gedrag er zelf van af.

Zo getuige een post die ik onlangs las in één van de facebookgroepen die ik volg. Daarin steunen we elkaar en zijn er geen vooroordelen. Meestal niet. Af en toe lijkt er wel een narcistische persoon zelf in te infiltreren. Je merkt dat meestal aan de aanvallende toon waarmee die praat en mensen in twijfel gaat trekken. Ze beseffen dat natuurlijk zelf niet – want welke narcist is nu zelfbewust – maar je haalt ze er zo uit.

En toch geef ik ze meestal nog het voordeel van de twijfel, en reageerde ik zoals ik meestal reageer op die vraag of aantijging. Ik zeg dan: “Wat maakt het uit of de persoon een labeltje heeft gekregen van een psychiater. Als hij narcistisch gedrag vertoont en zijn medemens(en) traumatiseert, zijn de gevolgen even erg, label of niet”. De reactie was veelzeggend: “Jullie zijn zelf narcistisch, ik weet genoeg, doei!”

Projectie en aanvallen, we kennen het allemaal goed genoeg, nietwaar?

Maar waarom is het nu zo moeilijk om echt vast te stellen of iemand “echt” narcistisch is? Wel, dat komt omdat er meerdere “soorten” zijn. En de meesten zijn dan nog een mix van soorten. De openlijke narcist is het gemakkelijkst te herkennen. Die doet alsof hij overal de beste is, de slimste, de grootste… Die zie je al van ver afkomen. Daar kan je ook het gemakkelijkst mee leren omgaan: je sluit je af, je reageert niet op hem… en niemand gaat je dat kwalijk nemen, want ze zien allemaal ook zijn narcistisch gedrag. Hetzelfde geldt voor de antagonistische narcist en de kwaadaardige narcist. Die vallen je overal openlijk aan, proberen altijd negatieve reacties uit te lokken, zijn impulsief en roekeloos…

De meer “gevaarlijke” soorten zijn de verborgen narcist en de filantropische narcist, omdat die op het eerste zicht “goeie” mensen lijken, gevoelige en empathische zielen. Maar achter de schermen vertonen ze hetzelfde gedrag als voornoemde soorten. Daarnaast manipuleren ze je ook met gaslighting (dat is iemand bewust laten twijfelen aan zijn eigen herinneringen, gevoelens of gezond verstand om macht of controle te krijgen), vernederen ze je, lachen je uit, minimaliseren je gevoelens… Terwijl ze voor de buitenwereld de ideale partner spelen.

Als ik terugdenk aan het gedrag van mijn narcistische ex, zie ik van alle soorten wat in hem.

Toen ik hem leerde kennen, was hij een manager en vertoonde hij vooral het gedrag van een openlijke narcist. Maar in de lovebombing fase (overdonderen met liefde) toonde hij zich gevoelig en empathisch en leek hij bekommerd om het leed van de wereld. Dat trok me erg in hem aan. Hij praatte vaak over hoe jammer hij het eigenlijk vond dat hij door zijn vroegere schoonvader “gedwongen” was om ambitieus te zijn, (want anders was hij niet goed genoeg voor diens dochter) en dat hij liever een zorgende rol had opgenomen in de maatschappij.

Dus toen hij in een burn-out terechtkwam en een carrièreswitch wilde maken, leek het beroep van zorgkundige een logische keuze. Ik twijfelde er geen moment aan dat hij er goed in zou zijn. En hij ook niet, al was het niet op de manier die ik voor ogen had. In het begin leek het allemaal te draaien om “het verzorgen van oude mensen”, maar begon hij zich al snel te profileren als beter-weter en begon hij collega’s de les te spellen en zelfs veranderingen af te dwingen bij de directie van de zorginstellingen waar hij werkte. Want hij was manager geweest, dus hij had de perfecte expertise van beide jobs, dus hij wist het beste waar het schoentje wrong in de organisatie.

Als hij dit thuis aan me vertelde, geloofde ik dat ook. Hij klonk altijd zo zelfzeker en overtuigd van zijn standpunt. Na een tijd vertelde hij soms ook over reacties van zijn collega’s (meestal om zijn verontwaardiging erover uit te drukken) en begon ik in te zien dat hij het misschien toch niet altijd bij het juiste eind had. Hij stelde zich soms ook heel hard op naar zijn “cliënten”, de zorgbehoevende mensen waarvoor hij moest zorgen. Hij wees hen hard terecht als ze – naar zijn mening – verwend of hooghartig gedrag vertoonden, en uit zijn uitleg kon ik soms ook begrijpen dat hij hen soms ook letterlijk hardhandig behandelde.

Dat joeg me schrik aan. Maar, ook weer egoïstisch van mij, dacht ik dan vooral aan het feit dat hij zijn job zo kon verliezen. En dan zat ik weer de hele tijd thuis met een gefrustreerde man. Het was altijd in mijn belang dat hij gelukkig was in zijn job, met zijn kids… in het algemeen met zijn leven buitenshuis. Want daar kon ik geen invloed op uitoefenen. Thuis kon ik nog proberen de situatie onder controle te houden. Dacht ik toen. De waarheid was natuurlijk dat ik helemaal niets onder controle had. De enige die ten alle tijde de touwtjes in handen had over wat er gebeurde en hoe het gebeurde, was hij.

Zijn gedrag was ook kenmerkend voor narcisme op die manier dat hij ervan overtuigd was dat wetten en grenzen nooit voor hem golden. Op een gegeven moment werkte hij voor een organisatie die mobiel hulpbehoevenden gingen verzorgen en had hij na zijn dienst een aanrijding met zijn bedrijfswagen. Vanzelfsprekend had hij toen weer gedronken en de politie trok zijn rijbewijs in voor 14 dagen. Hij liet het na om dit te laten weten aan zijn werkgever en bleef gewoon zijn job doen.

Zijn overtuiging dat hij extreem intelligent was, werd tegengesproken door het feit dat hij, ook onder invloed alweer, op zijn facebookpagina hierover getuigde. Niet in detail natuurlijk. Maar eerst ging hij klagen over de intrekking van zijn rijbewijs en daarna postte hij foto’s als hij aan het werk was om te getuigen hoe goed hij toch was in zijn job en voor zijn “menskes”. Als hij dan weer nuchter was, haalde hij die posts er snel weer af, maar genoeg mensen hadden het gezien intussen en niet lang daarna liep hij tegen de lamp en verloor hij zijn job.

Zijn verontwaardiging werkte hij natuurlijk thuis uit, op mij. Gelukkig was hij vlot van tong en had hij snel een andere job. In die periode waren mijn kids er gelukkig nooit, want na een incident (een poging van mij om te verdwijnen), had hun vader besloten hen bij hem te houden. En ik kon het hem niet kwalijk nemen.

Ik heb hen twee jaar moeten missen. Twee jaar waarin ik hen sporadisch een namiddag mocht gaan halen (onder voorwaarde dat mijn narcistische man niet thuis was) en voor de rest weinig contact met hen had. Mijn hart brak en ik huilde elke dag in stilte. Veel zorgzaamheid kregen ze ook niet bij hun vader, maar ik wist dat ze tenminste veilig waren. Zo zie je maar, dat de typische afzondering waar je in terecht komt, niet alleen geldt voor familie en vrienden, maar soms ook voor je eigen kinderen. Alweer een ingrijpend gevolg van een relatie met een narcistische persoon.

Het is voor overlevers van zo’n relatie vaak heel moeilijk om over deze dingen te praten. Je krijgt dan uitspraken te horen als “Maar je kinderen gaan toch voor alles? Hoe heb je dat kunnen toelaten?” “Hoe kon je daar dan nog zoveel jaren bij blijven?” “Zag je dan niet hoe hij/zij was?”

De schuldgevoelens waarmee je uit zo’n relatie komt, zijn hartverscheurend. Ja, ik zag het allemaal. Ja, ik wilde mijn kinderen ook boven alles stellen.

Maar hij had ook goeie periodes, die me bleven doen hopen dat het toch nog goed kon komen. Ook al wist ik diep vanbinnen dat ik hem uiteindelijk hier nooit voor zou kunnen vergeven.

Ik voelde me verlamd. Ik voelde me machteloos. Waardeloos. Ruggegraatloos.

Ik was de hele tijd bang. Voor zijn stemmingswisselingen. Voor zijn agressief gedrag. Voor zijn haat.

Wist je dat er zoiets bestaat als secundair trauma? Dat is extra trauma dat bovenop je oorspronkelijke pijn komt, doordat anderen je niet geloven, het bagatelliseren of jou zelfs de schuld geven. Je wordt als het ware opnieuw getraumatiseerd door alle ongevoelige reacties die je krijgt.

Dat is ook één van de redenen waarom ik deze blogs blijf schrijven. In principe heb ik mijn blog niet meer “nodig”, omdat ik bezig ben alles in één verhaal te gieten, in een boek. Maar waar mijn blog ontstond als uitlaatklep voor mezelf en herkenning voor anderen, is die nu uitgegroeid tot hulpmiddel voor anderen.

Ik wil hiermee jou, lieve lezer, een hart onder de riem steken. En misschien val ik in herhaling met sommige verhalen (ik weet niet altijd welke verhalen ik nu al verteld heb), ik hoop dat de boodschap altijd duidelijk overkomt: dat jij niet a (meer) alleen bent.

Ik schrijf openlijk over wat mij overkomen is, opdat jij dat niet hoeft te doen. Zodat je dat secundair trauma kan vermijden.

Dit extra trauma kan zwaar voelen, alsof niemand echt ziet wat je doormaakt. Maar herstel is wél mogelijk, ook als je vertrouwen een flinke deuk heeft gekregen. In mijn jaartraject begeleid ik je stap voor stap om weer rust te vinden, jezelf terug te ontdekken en opnieuw hoop te voelen voor de toekomst.

Je hoeft dit niet alleen te doen. Ik loop naast je, bij elke stap vooruit… en ook de stappen die je af en toe onvermijdelijk achteruit zal doen. Dan neem ik je bij de hand en help ik je weer vooruit.

Ontdek hier hoe mijn traject jou kan ondersteunen.

Als je erover wil praten, stuur me gerust een berichtje (via het menu kom je op mijn instagram en facebook). Ik maak altijd tijd voor je 🌼

Gratis webinar op woensdag 10 september om 20u
“Narcistisch misbruik ontmaskerd”

Toen ik zelf uit een narcistische relatie kwam, wist ik niet waar te beginnen om weer te genezen. In mijn gratis webinar vertel ik kort hoe narcisten te werk gaan, maar vooral hoe jij de schade kunt herkennen én beginnen herstellen. Je krijgt inzichten die je helpen begrijpen wat er met je gebeurd is en hoe je weer kracht, rust en hoop terugvindt.

👉 Meld je hier gratis aan en zet je eerste stap naar herstel.

51 | Ik mag boos zijn

Ik was vroeger nogal een opvliegend meisje. Ik kropte alles op omdat ik me niet durfde uitspreken en op een gegeven moment was mijn emmer vol en <bam> de boel ontplofte.

Dan verhief ik mijn stem (beter gezegd: ik riep) en flapte er alles tegelijk uit. Meestal kwam mijn boodschap dan gewoon niet over omdat ze verdronk in een waterval van woorden.

Ik heb in mijn leven veel gezwegen. Een hoop frustraties opgekropt. Eerst tijdens mijn jeugdjaren, daarna in mijn partnerrelaties. Ik begon nochtans altijd zelfverzekerd, ik ging gewoon mijn mening zeggen. Maar ik stootte op een muur van ego’s die vonden dat ze mij een toontje lager moesten laten zingen. Dat voelde als een stevige afwijzing en laat dat nu mijn grootste angst zijn. Dan schiet mijn overlevingsmechanisme “pleaser” in gang en ga ik mijn woorden weer inslikken.

De zwaarste gevolgen daarvan ontstonden toen ik aan kinderen begon. Onmiddellijk gezegend met een tweeling, die prematuur geboren werd en een moeilijke thuiskomst hadden na 5 weken op de neonatale afdeling, kreeg ik het heel moeilijk. Ik was helemaal overweldigd en er snel van overtuigd dat ik het niet aankon. Daarnaast was er de vader die weinig aanwezig was en ik werd een overstreste, oververmoeide, eenzame en verbitterde moeder.

En als ik overweldigd was, stapte ik over op de manier dat ik het altijd gedaan had, en dat was roepen. En tot mijn grote schaamte volgde er soms een tik bij als ik me helemaal machteloos voelde met drie jonge, drukke, lawaaierige kinderen.

Op een dag besloot ik dat het genoeg geweest was en stapte ik naar een therapeute. Zij leerde mij in eerste instantie tot rust komen door te mediteren. Ik was in het begin heel sceptisch, want hoe konden enkele minuten per dag in stilte gaan zitten nu ervoor zorgen dat ik beter met mijn kinderen kon leren omgaan? Ik besefte toen nog niet dat niet mijn kinderen het probleem waren (of de oorzaak van mijn probleem), maar dat de frustraties van ergens anders kwamen. Namelijk het gevoel dat ik er alleen voor stond en niemand had om op te steunen. Ik was boos op hun vader omdat hij 3 kinderen wilde en er dan niet mee de verantwoordelijkheid voor opnam.

Ik besefte ook niet dat het mediteren niet ging om die paar minuten rust per dag, maar om het leren van je lichaam om je eigen veiligheid te vinden en daar ook op te kunnen terugvallen op moeilijke momenten.

Mediteren heeft mijn leven veranderd. Echt wel. Ik ben soms nog ongeduldig, maar ik beheers mijn frustraties (meestal 🙂) beter. Ik ben niet meer opvliegend, ik heb veel geduld, of ik kan me toch ertoe brengen om geduldig te reageren… zolang mensen niet over belangrijke grenzen gaan.

Ik heb me er al vaak over verwonderd dat ik weinig boosheid voel naar mijn tweede partner, de narcistische persoon, ondanks de hel waar hij me heeft door laten gaan. In het begin was er veel pijn en verdriet, maar boosheid… heb ik eigenlijk weinig gevoeld. Wel een vastberadenheid, een stevige overtuiging dat ik dit nooit meer zal laten gebeuren. Maar boos? Nee.

Nochtans is het wel een gezonde stap in het rouwproces waar je door moet na een toxische relatie. Nu ben ik wel heel boos geweest nadat ik pas de beslissing genomen had. Ik kon niet vriendelijk meer tegen hem zijn, ik wilde hem gewoon uit mijn leven. Dus ik heb altijd verondersteld dat dat mijn boosheidsfase geweest is.

Tot enkele dagen geleden. Ik voelde me nadien wat beschaamd, want … ik verloor mijn “cool”. Eerlijk gezegd was het lang geleden dat ik me nog zo boos gevoeld heb. Boos tot in de tippen van mijn tenen. Nee, ik ben niet uitgevlogen, ik heb niet geroepen, maar het is toch wel even blijven nazinderen. Ik heb me wel stevig uitgesproken en misschien iets luider en harder gepraat dan ik had willen doen.

Wat was er gebeurd? Wel, ik kreeg een brief in de bus. Op de naam van mijn ex. Bijna 4 jaar na zijn vertrek. Nu gebeurt dat wel meer met bepaalde reclame en die gooi ik dan gewoon bij het papier.

Deze keer was zijn naam er echter in handschrift op geschreven en daarover was een sticker gekleefd met de tekst “aan de bewoner van dit adres” en mijn adres eronder. De brief kwam van het psychiatrisch ziekenhuis waar hij 11 jaar geleden opgenomen geweest is omwille van zijn alcoholisme en waar hij nadien met zijn narcistische kwaliteiten erin geslaagd is om als vrijwilliger aan het werk te gaan als pastoraal medewerker. Onder het motto “doe wat ik zeg, maar doe zeker niet wat ik doe”. Zoals we allemaal veel narcistische personen kennen, met mooie praatjes maar hun eigen woorden niet nalevend.

Ik deed de envelop open (tenslotte was die aan mij gericht, want hij woont hier niet meer) en vond een vrijwilligersovereenkomst tussen hem en het ziekenhuis. Op MIJN adres nog steeds. Getekend enkele weken geleden met “gelezen en goedgekeurd”.

Dit maakte mij heel erg boos. Gaf hij nog altijd mijn adres op? In het begin van onze relatie is hij jaren “zonder adres” geweest omwille van zijn faillissement om niet gevonden te kunnen worden door schuldeisers, en ik kreeg plots een heel erge déjà vue. Staat mijn adres nog altijd overal op zijn officiële documenten? Het gaf me een heel onveilig gevoel. Het gevoel dat er alweer ongevraagd en bewust over mijn grenzen gegaan was.

Ik heb onmiddellijk de telefoon genomen om naar het ziekenhuis te bellen. In niet mis te verstane woorden heb ik duidelijk gemaakt dat ik er niet mee gediend was dat hij in hun bestand nog altijd op mijn adres stond. En of ze dat stante pede konden corrigeren.

Ik stond te trillen op mijn benen van boosheid, bijna woede. Ik ben beleefd gebleven, want de onthaalmedewerkster kon natuurlijk nergens aan doen, maar ik ben toch harder geweest dan ik normaal doe.

Op zich vind ik het een gezonde reactie van mezelf. Maar toch voelde ik me achteraf weer schuldig. Omdat ik te hard gesproken had. Omdat ik boos geworden was.

En dat op zich is dan weer een mooie les geweest. Eigenlijk ben ik fier op mezelf. Dat ik me heb durven uitspreken. Ook al was het tegen de verkeerde persoon. Maar ik heb een grens getrokken. Ik heb “nee” gezegd. Ik heb niet gezwegen. En ik heb me min of meer beheersd.

En toch… kruipt dat schuldgevoel er altijd in, he. Had ik eerst moeten afkoelen? Had ik de brief gewoon moeten weggooien en doen alsof het niet erg was? Had ik niet overgereageerd?

Had ik het recht niet om boos te zijn? En daar komt de aap uit de mouw.

MAG ik boos zijn als er over mijn grens gegaan wordt?
MAG ik uitspreken dat dit niet okee is?

Aan wie stel ik nu die vraag? Vroeger bepaalden anderen wat ik wel en niet mocht zeggen.

Wel, nu neem ik mijn kracht terug.
De enige die hierover beslist, ben ik.

En ik beslis dat ik boos mag zijn.
Ik heb correct gereageerd, niemand uitgemaakt, geroepen of getierd.

Ik heb mijn grens gesteld.

En ik beslis dat dit helemaal okee is.

Ik ben fier op mezelf.

Afgelopen week hield ik een gratis 7-dagen challenge om te beginnen met genezen na een narcistische relatie.

Daarin is het onderdeel “zelfliefde” van groot belang.

Door zelfliefde leer je je grenzen trekken. Durf je je grenzen te trekken.

Maar ook boosheid is hiervoor nodig. Je moet zo boos worden als er over je grenzen gegaan wordt opdat je durft wegstappen van je pleaser-gedrag en je mond durft opentrekken.

De belangrijkste stap in je genezingsproces is jezelf waardevol genoeg vinden zodat je jezelf toelating kan geven om boos te worden. Om voor jezelf op te komen. Om nee te zeggen.

Jezelf graag zien.

Morgen is de laatste sessie van de challenge. Toevallig (of niet?) hebben we het vanavond en morgen over zelfliefde en zelfzorg.

Laat jij jezelf al toe om boos te worden? En kun je jezelf ervoor vergiffenis schenken?

Kom vanavond zeker eens luisteren!

Wanneer: om 20u30

Waar: op mijn facebookpagina

Zie ik je daar?

49 | Starten met bewustwording

Genezen na een narcistische – of in het algemeen toxische – relatie gaat niet vanzelf. En je geneest ook nooit helemaal ervan.

MAAR je kan de juiste hulpmiddelen leren om die aan te pakken. En elke keer dat je ze aanpakt, haal je er een stukje van de lading af tot de herinneringen vervagen en ze bijna geen emotionele waarde meer hebben.

Maar tegen je alle trauma verwerkt hebt, zullen er al heel wat jaren gepasseerd zijn. Je kan genezen, maar er zal af en toe iets blijven hangen en je kan er een leven lang mee bezig zijn om alles te verwerken.

Het belangrijke is dat je leert hoe je ermee om kan gaan zodat ze je leven niet meer overheersen.

Waarom begin ik mijn blog hiermee?

Wel, ik wil vooral eerlijk zijn. Ik heb nu een mooi leven en ik ben gelukkig. Ik werk al meer dan 4 jaar aan mijn genezingsproces, maar dat zal ook nooit ten einde zijn. Mensen vragen me vaak “ben je dan nu genezen?” omdat ze “mijn niveau” willen bereiken.

Ze denken dat ik nooit meer terugdenk aan al die vreselijke momenten in die 10 jaar dat ik in een narcistische relatie gezeten heb. Dat ik geen schrikreacties meer heb als er plots een traumatische herinnering opduikt. Dat ik mijn adem niet meer even inhou als een gebeurtenis beelden aan vreselijke scènes naar boven brengt. Dat bepaalde dingen me geen angst meer geven. Dat ik niet meer vermijd om mijn narcistische ex tegen te komen. Dat ik niet bang ben dat mijn kinderen hem gaan tegenkomen en ook traumatische herinneringen gaan herbeleven.

Een relatie met een narcistische persoon is ronduit traumatiserend. Het is niet iets waar je “zomaar” over heen raakt, of iets dat weggaat “mettertijd”.

Daarnaast heb je natuurlijk ook vaak (meestal) de combinatie met een kindertijd waarin je dingen meegemaakt hebt die je gevoelig en ontvankelijk gemaakt hebben voor narcistische personen. Niet gezien worden als kind, jezelf moeten aanpassen om toch maar een beetje liefde te krijgen, of zelfs maar aandacht, jezelf niet mogen zijn, het gevoel hebben altijd “teveel” te zijn, te druk, te luid… Daardoor ontwikkel je een leegte die je later wanhopig probeert op te vullen, met relaties waarvan je denkt dat ze zo horen te zijn. Omdat dat het enige soort relatie is dat je kent.

Je hebt dus veel meer te verwerken dan alleen trauma uit de narcistische relatie. Voor je in zo’n relatie stapt, heb je al een zwaar rugzakje. Dan krijg je daar die zware rugzak uit de narcistische relatie bij… Dus het is niet te verwonderen dat het een hele tijd duurt eer je die rugzakjes verwerkt hebt.

En je kan ze niet zomaar ledigen door ze op de grond uit te kappen. Nee, je moet voorzichtig elke steen uit de zakjes halen, bekijken, verwerken en dan kan je het op de grond leggen.

Met elke steen bedoel ik wel niet “elke herinnering”. De stenen vertegenwoordigen het trauma. Onverwerkte energie in je lichaam, veroorzaakt doordat je in moeilijke situaties er niet in slaagde om de stress op dat moment te verwerken en los te laten.

Daarom is het belangrijk om met je lichaam te gaan werken in therapie.

Daarom is het ook belangrijk om bewust te zijn van wat er gebeurt in je lichaam op elk moment.

Bewustzijn is het beginpunt van genezing.
Bewust zijn van wat er gebeurt in je lichaam.
Bewust zijn van je emoties.
Bewust zijn van je gedachten.

Als je niet weet wat er gebeurt, gaat je hoofd er zelf verhaaltjes over verzinnen. Een verklaring zoeken of zelf geven. Je gaat het aanvaarden als waarheid en het vaak als een excuus gebruiken. Of het gaat je vasthouden in de bevroren staat, die zich uit als machteloosheid, depressie, burn-out, oververmoeidheid… En je geeft het op want het voelt uitzichtloos.

Uit je kindertijd breng je ook een hoop overlevingsmechanismen mee. Slachtoffers van narcistische personen worstelen vaak met perfectionisme, uitstelgedrag, faalangst, constant bezig willen zijn, emo-eten, niet kunnen ontspannen, gedachten die blijven ronddraaien…

Het is belangrijk om ook daar bewust van te zijn.

Sinds ik me bewust werd van mijn missie om de gevaren van narcisme meer “op de kaart” te brengen door mensen te informeren en te leren hoe ze kunnen herstellen van de gevolgen, kom ik regelmatig in een “flow”.

Dan rollen de ideëen uit mijn hoofd en ben ik vaak dagen en weken bezig met deze uit te werken. Dat is positief. Ik had vroeger geen idee wat ik wilde doen met mijn leven. Ik wilde zo graag iets betekenen voor de wereld en sinds mijn missie duidelijk werd, ben ik blij en gelukkig op elk moment dat ik hiermee bezig kan zijn.

Maar… hoezeer het ook helend werkt voor mij, blijkt het ook een valkuil te zijn. Niet de missie op zich, maar het constant ermee bezig zijn.

Uiteindelijk kan ook dit vluchtgedrag zijn. Door met de missie bezig te zijn, met anderen te helpen, moet ik niet met mezelf bezig zijn.

En ik ben na een heel jaar zo bezig geweest te zijn, gaan beseffen dat ik het contact met mezelf weer verloren was.

De “practice what you preach” (doe zelf wat je anderen zegt te doen) is ergens verloren gegaan vorig jaar. Was het hoogmoed? Dacht ik inderdaad dat ik wel “genoeg” genezen was, dat ik het niet meer nodig had om mijn eigen methodes te blijven gebruiken? Was het angst? Dat ik bij het vertellen van mijn ervaringen weer traumatische herinneringen onder ogen zou moeten zien?

Gas terugnemen blijkt echter moeilijker dan ik dacht. Ik begon met mijn weken anders in te delen. Ik ging een week “missie” afwisselen met een week “zelfzorg”. Maar in realiteit bleek het toch moeilijk om in de zelfzorgweek af te stappen van het werken aan mijn missie.

Misschien zat daar ook het probleem. Ik begon mijn missie als “werk” te zien. Want je ziet overal hoe coaches snel duizenden euro’s horen te verdienen met de hulp van de juiste business coach, want als je dat niet verdient, ben je dus niet goed bezig en heb je zo’n (dure!) coach nodig. Ik begon te denken in “verdienmodellen” en “producten” die geld opleveren. Ik volgde zoveel mogelijk webinars over “jezelf verkopen”, en probeerde verschillende strategieën uit in mijn posts. Het voelde allemaal vreselijk. Dit was niet wat ik wilde doen en zeker niet waarom ik 3 jaar geleden met deze blog en mijn instagram kanaal begonnen ben.

Natuurlijk heb ik ook dromen. En kosten. Al mijn kanalen, website en vele andere software die ik gebruik voor mijn missie kosten geld. Als ik mensen wil blijven verder helpen, moet ik natuurlijk ook euro’s vragen voor mijn hulp.

Maar eerlijk gezegd wil ik daar niet bezig mee zijn. Ik wil mezelf niet “verkopen”. Ik wil dat mensen die mijn hulp nodig hebben mij vinden en zelf gaan voelen of ik de juiste coach, raadgever of hulpverlener voor hen ben.

Door deze realisatie ben ik me er bewust van geworden dat ik “back to basics” moet. En deze keer echt. ‘s Ochtends wakker worden en gaan voelen. Niet onmiddellijk mijn gsm pakken en gaan scrollen.

Het is nog een proces dat traag op gang komt. Afremmen is zo moeilijk. Maar juist daarom zo hard nodig. Hoe meer je merkt dat het je moeite kost om af te remmen, hoe meer dat een teken is dat je dat juist dringend moet gaan doen.

Jammer genoeg blijf je meestal doorgaan tot je lichaam zelf je tot een halt roept. Je wordt ziek, je voelt je nooit uitgerust, en als je te lang doorgaat, val je in een burn-out of krijg je een auto-immuunziekte.

Wacht niet tot het zo ver is.

Ik heb het allemaal meegemaakt. En het is niet omdat je uit de relatie bent, dat je er niet meer gevoelig voor bent. Het blijft oppassen en alert zijn voor de signalen van je lichaam.

Gelukkig zijn er ook de kleinere “wake-up calls”. Een vakantie bijvoorbeeld. Die je plots ook dwingt tot pauze nemen, en waarbij je dan gaat merken hoe moeilijk dat voor je is.

Ik had de voorbije week 3 dagen vakantie. Ik ging met mijn liefste en zijn kids naar een vakantiepark. De eerste dag voelde ik me vreselijk moe. Ik weet het aan de autorit, maar eerlijk, het was maar 2,5u rijden dus dat kon niet echt het probleem zijn.

Maar ik besefte dat het natuurlijk meer was dan dat. Als je de dag start met een batterij van 100%, is zo’n autorit geen probleem. Maar als je je dag gestart bent met 50% of minder, verandert dat de zaak.

Dus heb ik beslist om de dagen nadien ‘s ochtends eerst te gaan voelen hoe het zat met mijn batterij en mijn ochtendroutine daarnaar aan te passen.

Normaal heb ik een vaste ochtendroutine, wat op zich goed is. Routines zorgen ervoor dat je tijd neemt voor jezelf, maar het probleem is dat ze ook een automatisme kunnen worden. Altijd hetzelfde doen verlaagt je bewustzijnsniveau.

Wat ik nu de afgelopen dagen eerst doe, is eerst gaan peilen naar mijn energie, naar mijn lichamelijke gewaarwordingen en naar mijn emoties.

Vanmorgen wilde ik starten met affirmaties om “overvloed” uit het universum aan te trekken. De bedoeling is dat je dan overtuigd moet zijn van wat je zegt, er zelf in geloven. Maar ik voelde het niet. Ik ging voelen en besefte dat ik me angstig voelde. Net omdat ik het niet geloofde. Ik voelde het “imposter syndrome”, dat ik niet goed genoeg was, dat ik het niet waard was om mensen te helpen…

Dus ben ik een tapping gaan doen op angst. Deze doe ik vaak met de deelneemsters uit mijn trajecten omdat deze zo krachtig is. 10 minuten tapping en je voelt je al heel wat rustiger.

👉 reclame: in mijn RESTART traject doen we elke 2 weken een zelfzorgsessie in groep waarin we technieken zoals tapping samen doen en je kan de opname hiervan nadien zo vaak mogelijk gebruiken als nodig

Na de tapping ben ik opnieuw gaan voelen, deze keer naar wat ik eventueel nog nodig had. Ik voelde nog altijd een beetje angst en heb dan een meditatie gedaan met muziek uit de Meditation Moments app, met bilaterale muziek. Ik had hier al ervaring mee toen ik zelf brainspotting therapie volgde en deze was perfect om weer in mijn lichaam te komen en me terug te brengen naar een gevoel van “welzijn” door de Felt Sense methode (term van Peter Levine, zo’n beetje de grondlegger van trauma werk).

Felt Sense is moeilijk uit te leggen. Je leert die het beste door het te ervaren. Omdat dat ook zo’n krachtige methode is, heb ik zo’n oefening in mijn gratis challenge van komende week opgenomen.

Ik heb zo een hele lijst met methodes die mij heel erg geholpen hebben tijdens mijn genezingsproces en die me, zoals je kan lezen, me nog altijd elke dag helpen.

Daarom vind ik het zo belangrijk om deze ook aan anderen te leren.

Naast mijn opleiding in psychologie (bachelor echter, daarom mag ik mij geen “psycholoog” of “therapeut” noemen) heb ik een intuïtieve coaching stijl (die mensen toch als therapeutisch ervaren), methodes waarvan ik weet dat ze echt geholpen hebben, en natuurlijk het feit dat ik me niet moet “inbeelden” wat je hebt meegemaakt, want ik heb er letterlijk in gezeten.

Wil je graag gratis eens voelen hoe het is om met mij te werken? Gedurende een hele week?

Schrijf je dan in voor de gratis challenge die loopt van 13 april (komende zondag) tot 20 april.

Hier vind je alle info (ik ga het hier niet toevoegen want mijn blog is al veel te lang geworden 😉).

Zie ik je zondag? ✨

48 | Valentijn

Ik wilde beginnen met schrijven dat ik in de 10 jaar in de narcistische relatie elke keer op Valentijn overladen werd door cadeautjes, maar eerlijk gezegd… herinner ik me er niet veel meer van. Ik heb bewust alle foto’s over en met hem verwijderd en nu kan ik me met de beste wil van de wereld niet meer voorstellen wat hij me allemaal gekocht heeft op elke Valentijnsdag.

Ik denk dat het begon met mooie grote kaarten met veel liefdesverklaringen, nadien aangevuld met steeds duurdere cadeau’s, waarschijnlijk naargelang het gevoel dat hij had dat hij iets goed te maken had.

Want dat was ook wel zo. Niet dat dure cadeau’s ooit een impact op mij hebben, maar het was wel een maatstaf voor de ernst van zijn daden.

Wat ik me wel herinner, is het gevoel. De eerste jaren vond ik het super lief voor enkele seconden, voor het besef kwam dat het maar loze woorden waren. Maar ze voedden de hoop dat het beter zou worden of dat het vanaf dan gedaan zou zijn met de lelijke woorden en dus schakelde ik op dat moment mijn gezond verstand eigenlijk uit. Want dat verstand zei me dat ik het niet mocht geloven.

Maar ja… het betekende even een avond zonder lelijke woorden… dus ik klampte me eraan vast. En ik schakelde mijn gezond verstand uit dat me waarschuwde dat tegen dat de avond om zou zijn, ik alweer uitgescholden, vernederd en gekleineerd in mijn bed zou liggen, in een foetushouding mijn tranen proberen binnen te houden tot hij zou slapen.

Als hij sliep, was ik veilig. Vaak deed hij na zijn slaap ook alsof er niets gebeurd was en startten we ogenschijnlijk elke dag met een schone lei. Mijn leven werd dus een aaneenschakeling van normale gesprekken die overgingen in scheldpartijen, eindigend in de slaap der onschuldigen.

En ik begon te verlangen naar de nacht. Dan werd de “reset” of “herstart” knop ingedrukt en begon alles opnieuw. Maar het feit is dat het elke dag op dezelfde manier eindigde.

Ik begon te verlangen naar slaap. Als ik sliep, voelde ik ook de pijn en het verdriet niet. Na mijn slaap zou de dag weer opnieuw gestart zijn. Alle pijn werd onder de mat geschoven en als ik er iets over durfde zeggen, kreeg ik letterlijk het verwijt dat het geen nut had om telkens oude koeien uit de gracht te halen. Oude koeien die dus nog geen dag oud waren.

En ja, natuurlijk wilde ik het ook niet opnieuw oprakelen. Ik wilde niet dat hij opnieuw over hetzelfde boos op me zou worden.

Ook al had ik er niets mee te maken. Onze “ruzies” het eerste jaar gingen over zijn ex. Zij had zijn leven verwoest, zij was de schuld van zijn faillissement, zij had zijn winkel laten verkommeren terwijl hij voor zijn leven vocht in het ziekenhuis (lees: een gastric bypass onderging voor zijn overgewicht), zij kocht veel te dure materialen voor de zaak… Ik luisterde empatisch en probeerde hem te troosten en te kalmeren… En op een gegeven moment pauzeerde hij even, staarde voor zich uit… en dan werden zijn ogen zwart.

Elk mens die ooit met een narcist te maken gehad heeft, kent de zwarte ogen. Ogen vol haat. Op dat moment weet je dat je niet meer praat met de persoon waar je van houdt. Op dat moment verandert hij in iemand anders. Of beter gezegd, op dat moment krijg je zijn ware “ik” te zien.

Ik heb geleerd me klein te maken als die ogen me aankeken, hard, gevoelloos, vol met haat… Op dat moment zag hij mij ook niet meer. Hij zag me als het object waar hij als zijn haat op kon projecteren. Een object dat hij op dat moment wilde vernietigen. En hij genoot van het effect dat zijn hatelijke woorden hadden op dat object.

Ik denk dat ik op dat moment ook veranderde na een tijd. Ik leerde buiten mijn lichaam te treden om de pijn niet te moeten voelen. Meestal begon ik te huilen, focuste ik op mijn eigen tranen en ademhaling en probeerde ik om zijn woorden niet te horen. Mijn tranen waren een poging om medelijden bij hem te wekken zodat hij zou stoppen, maar meestal hadden ze het tegenovergestelde effect.

Dus probeerde ik om weg te vluchten. Ik probeerde me op te sluiten in de slaapkamer, maar dan probeerde hij de deur in te beuken. Om schade te vermijden liet ik ze dan maar los en kroop ik in bed onder de lakens. Die trok hij dan van me af en kwam met zijn gezicht vlak voor het mijne schelden. Soms kwam daar fysiek geweld ook bij: ik werd door elkaar geschud, in mijn gezicht geslagen, hardhandig vastgehouden…

En als hij tevreden was dat hij me helemaal klein had gekregen, hield hij ermee op. Meestal ging hij dan verder de fles wijn leegdrinken, kroop in bed of in de zetel en sliep zijn roes uit.

Als de volgende ochtend zijn ogen open gingen, zag ik ze naar mijn ogen zoeken. Ik dacht dan een schijntje van schuldgevoel of schaamte te zien, of ik hoopte dat toch, en slaagde er in om een glimlach tevoorschijn te toveren. Dan nam hij me in zijn armen en in stilte werd alles weer onder de mat geveegd.

Nee, ik herinner me niet meer wat ik al die jaren op Valentijn kreeg. Maar ik herinner me wel dat het geen liefdevolle dagen waren…. Net zoals de meeste andere dagen.

Ik overleefde 10 jaar narcistisch misbruik.

Ik kwam hier gebroken uit en wist niet meer wie ik was.

Ik heb mezelf heropgebouwd en voel me nu sterker dan ooit.

Dat wil ik ook voor jou.

En ik kan je ermee helpen.

In mijn RESTART traject leer je hoe je je leven weer kan oppakken, hoe je met je trauma kan leren omgaan, hoe je weer van jezelf kan leren houden, hoe je je ex kan leren loslaten en de ultieme afsluiting te hebben: gelukkig worden zonder hem.

Ik zou heel dankbaar zijn als ik jou hierin kon verwelkomen en samen met jou op pad gaan naar jouw genezing.
Hier vind je er meer informatie over.

44 | Schatten

Ik heb het lang uitgesteld, maar nu is het zover.

Ik ga mijn boek schrijven.

Enkele weken geleden kwam het idee van een journal te maken tot mij en intussen kan ik zeggen dat ik een “published author” ben . Het staat vol met vragen en uitspraken om over na te denken, maar het is vooral aan jou, lieve vrouw, om dat te vullen met jouw gedachten, gevoelens en lichamelijke gewaarwordingen.

Op dat laatste leg ik graag de nadruk omdat je lichaam een essentieel hulpmiddel is om te gaan genezen van trauma. Meer nog, het is ook het ultieme doel: het trauma uit je lichaam halen.

Een techniek die daarbij helpt, die ik geleend heb van Peter Levine, is de Felt Sense. Die heb ik ook opgenomen in mijn trajecten.

Maar daar wil ik het vandaag niet over hebben.

Het feit dat ik een – enigszins betaalbare – manier gevonden heb om gemakkelijk iets te publiceren, zonder dat je een uitgeverij moet contacteren en alles onder de microscoop moet leggen voor je iets mag publiceren, heeft me over een toch moeilijke drempel geholpen.

Een boek met een verhaal uitgeven is toch nog heel andere koek dan een journal met “prompts” (uitspraken en vragen om op te reflecteren) maken. Maar het was wel iets waarmee ik worstelde, die onzekerheid. Tijd en energie steken in het schrijven van een boek om het dan overal geweigerd te zien.

Kan ik niet tegen afwijzing? Hm eerlijk? Nog altijd een werkpuntje 😏 Maar je levenswerk de mist in zien gaan zou toch erg pijnlijk zijn. En waarschijnlijk omdat iemand, die je doelpubliek helemaal niet is en niet inziet hoe belangrijk herkenbaarheid is voor slachtoffers van narcistisch misbruik, vindt dat je niet erg goed kan schrijven.

Ik pretendeer ook geen Stephen King (ben ik grote fan van) te zijn, maar ik denk dat mijn schrijfsels toch ook gemakkelijk lezen. Afgezien van het feit dat mijn ADHD er soms tussen komt en ik al eens afwijk 🤭

Maar goed, één drempel is nu weggenomen en de weg is vrij om te beginnen schrijven. Meer dan drie jaar na datum.

Waarom nu?

Wel, de vraag is eerder: waarom nu pas?

Ik moet eerlijk bekennen dat niet alleen de publicatie een drempel was. Ik vermoed zelfs dat het eerder een excuus was om er niet aan te beginnen. En nu het excuus wegvalt, wordt het tijd dat ik de koe bij de horens pak. (ik snap die uitdrukking nooit, de meeste koeien hebben toch geen horens?)

Ik heb al heel veel verwerkt de afgelopen drie jaren. De pijnlijke lading van de herinneringen afgehaald. Maar daarmee kreeg ik de laatste tijd het gevoel dat de herinneringen zelf ook vervagen.

Op zich is dat goed, natuurlijk. Niemand wil zich elke dag traumatische dingen herinneren. Ook al doen ze zo zoveel pijn niet meer. Maar daarmee wordt het moeilijker om een rode draad in mijn toekomstig boek te houden.

Gelukkig heb ik nog heel veel bewijsmateriaal van mijn ex, die zich heel graag uitgebreid uitte met (al dan niet lelijke) woorden in de vorm van chats, sms-en, mails. Ook heb ik nog veel chats met mijn bestie bewaard. Vermits het nooit veilig was om met haar te bellen in mijn tijden van nood, heb ik ook veel gedeeld in schriftelijke vorm.

Ik heb vlak na de scheiding ook al deze teksten gebruikt om een tijdlijn op te stellen, die als leidraad moet dienen voor mijn boek.

Maar omdat toen de herinneringen nog zo door mijn ziel sneden, kwam ik op dat moment niet toe aan het schrijven.

En nu ben ik dus bang dat de herinneringen te ver zitten en dat het schrijven een flop gaat worden.

Maar… als ik ga voelen naar wat dit uitspreken doet met mijn lichaam… denk ik dat het ook een excuus is.

Ik ben net bang om alles weer opnieuw te gaan voelen.

Ik ben bang dat ik met mezelf geen blijf ga weten, dat ik terug gecatapulteerd ga worden naar het verleden, dat ik opnieuw vast kom te zitten in pijn en verdriet.

Terwijl ik zo hard gewerkt heb om dit niet meer te voelen.

Waarom zou je dat dan eigenlijk doen, hoor ik je vragen? Waarom wil je weer dingen oprakelen die je best diep laat zitten?

Wel… als ik opnieuw de pijn ga voelen, betekent dit dat ik die nooit verwerkt heb. Net omdat ik vermeden heb om het me te gaan herinneren. En pijn en verdriet die vast blijft zitten, wordt trauma en gaat traumasymptomen geven.

En die wil ik uit mijn lichaam dus. Want elk trauma heeft het potentieel om op een gegeven moment je leven te gaan verstoren. Want de energie die daar vast zit, wil er uit.

Op momenten dat ik veel stress ervaar, voel ik dat nog heel erg. De laatste tijd heb ik heel veel het gevoel dat ik verschillende agenda’s in de lucht moet houden, privé en professioneel. En ik voel dat mijn veerkracht soms niet sterk genoeg is.

Gisteren bijvoorbeeld heb ik nog op mijn kat zitten roepen omdat het beestje ergerlijk aan het miauwen was terwijl ik al redelijk opgedraaid was door een hoop huishoudelijke frustraties en pubers (ja, jij als ouder weet waar ik het over heb 😁). En dan ben ik daarna beschaamd als ik het beestje beduusd naar me zie komen met haar onschuldige oogjes 🐈

Het gebeurt gelukkig niet veel meer dat ik mijn stem verhef. Maar frustratie heeft dat effect op mij, jammer genoeg. Toch als er meerdere samenkomen op hetzelfde moment. Ook al bereid ik me meestal wel voor op bijvoorbeeld de rommel die op me wacht als ik thuiskom, soms is het gewoon teveel voor mijn zenuwstelsel dat al veel onder druk staat van al die agenda’s, taken, verantwoordelijkheden voor kinderen met een beperking en alle bijhorende trajecten, afspraken, administratie… En de bijhorende frustratie dat ik hun enige ouder ben die er wat om geeft.

Ja, ik weet het wel: Weet wat je kan veranderen en aanvaard wat je niet kan veranderen. Maar soms is teveel te veel.

Dus ja… ik ben ook bang dat ik de gevolgen van het schrijven van dit boek niet ga kunnen dragen bovenop het dagelijkse leven en werken.

Daarom had ik al lang het idee om me hiervoor een weekje of zo te gaan afzonderen. Geen huishouden, geen kids, geen werk, geen taken… alleen schrijven.

Maar het idee om een ganse week ergens alleen te gaan zitten en alleen te moeten omgaan met alles wat er naar boven zou komen, trok me ook niet echt aan.

Maar ik wist dat ik daar door zou moeten. Ik wil niet in een situatie komen waarbij ik weer op de kat ga roepen omdat ik niet om kan met de pijn.

Wat heb je op zo’n moment dan nodig?

Rust. Veiligheid. Iemand die het talent heeft om jouw zenuwstelsel te helpen kalmeren.

En ik heb het geluk van zo’n partner te hebben. Mijn geliefde, mijn rustige rots, mijn zachte held.

Die dan, zodra ik dit uitsprak, zijn bookings app opende en prompt op zoek ging naar een geschikte locatie. Ik moest alleen het tijdstip geven, de rest heeft hij geregeld. Het feit dat dit uit mijn handen werd genomen, gaf zo’n zalige rust.

Want hij wist dat ik dit nodig had, en dat ik mezelf in de weg liep. Door zijn zachte daadkracht voel ik nu rust in mezelf. Want ik weet dat ik de tijd en de ruimte ga krijgen om dit project tot een goed einde te brengen.

Soms heb je maar een kleine duw nodig in de juiste richting als je jezelf tegenhoudt.

Zorg ervoor dat je je omringt met mensen die jou liefdevol bij de hand houden, naast je wandelen of je dat kleine duwtje geven als het nodig is…

Zij zijn jouw grootste schatten in het leven.

P.S. Mijn schrijf-vakantie is pas volgend jaar in het voorjaar, dus ga nog niet onmiddellijk op zoek naar mijn boek 😁 Wat je al wel in de online boekhandel kan vinden, is mijn Journal: Vind je kracht terug – Jouw Journal voor herstel na narcisme 😊

Te vinden op Amazon.nl en bol.com

(op bol.com schommelen de prijzen wel nogal, geen idee waarom en ik heb daar ook geen enkele invloed op)

42 | Laat los: geen verwachtingen, geen teleurstelling

Hoe ga je om met narcisme?

De eerste stap naar genezing is durven erkennen waarmee je te maken hebt.

Dat je partner, familielid, collega of vriend niet zomaar te maken heeft met “een moeilijke jeugd”, een afwezige vader, een tirannieke moeder…

Nee, de persoon in kwestie heeft een gedragsprobleem waar jij niets aan kan verhelpen, en het heet narcisme.

Daar moet je dan een aantal conclusie’s uit durven trekken:

het gedrag en de persoon zullen nooit veranderen
in hoeveel bochten jij je ook draait, hoeveel harder je je grenzen gaat trekken, het gaat niets veranderen aan de situatie

Dus je hebt een keuze te maken:

vertrekken
blijven en de consequenties aanvaarden

De consequenties die verbonden zijn aan in een relatie (in welke hoedanigheid dan ook) blijven met een narcistische persoon, zijn:

het gedrag zal nooit veranderen
je zal elke dag narcistisch misbruik blijven ervaren
je zelfvertrouwen zal tot nul herleid worden
je zal jezelf gaan haten omdat je je laf voelt
je zal verteerd worden door schuldgevoelens omdat je denkt dat het allemaal jouw eigen schuld is, dat je het uitlokt
je zal geen energie meer hebben
je zal geen vreugde beleven aan je leven

Ik heb niet de gewoonte van zo hard te klinken, maar ik vind dat het tijd is dat je dit hoort.

Misschien heb je nu al weggeklikt omdat je er niet klaar voor bent, en dat begrijp ik.

Het is niet leuk om te horen dat het rotte gevoel dat je nu ervaart, nooit zal veranderen.

Maar het goede nieuws is: je kan ermee leren omgaan. Je kan jezelf leren beschermen.

Je zal je nooit gelukkig voelen, maar je kan leren overleven zonder elke dag de afgrond in geduwd te worden.

Hoe?

Heel eenvoudig: pas je verwachtingen aan.

Wat wil dat zeggen?

Je verwacht gewoon niet meer dat je bij hem empathie zal vinden, dat hij je zal steunen in moeilijke momenten, dat hij rekening met je zal houden, dat hij je geen pijn meer zal doen,dat hij je gelukkig zal maken, dat hij je nooit meer zal uitschelden, dat hij geen stemmingsschommelingen meer zal hebben, dat hij nooit meer dronken zal thuiskomen, dat hij je niet meer zal slaan…

In ‘t kort gaat dit zo in zijn werk: je weet dat je niets positiefs bij hem kan verwachten, dus als je iets positiefs nodig hebt (steun, een luisterend oor…), ga je dit eerst zoeken bij vriendinnen of vrienden, familie…

Als het geen onmiddellijk effect op hem heeft, deel je het gewoon daarna niet met hem.

Wat hij niet weet, kan hij niet tegen je gebruiken.

Bij mij liep dat niet zo goed af. Mijn 2 oudste kinderen hebben autisme en worstelen ook met een hoop psychische problemen – vooral veroorzaakt door 10 jaar in een toxische thuissituatie gezeten te hebben, om nog niet te spreken van de jaren daarvoor bij hun vader – en ik heb geprobeerd om dat zoveel mogelijk van mijn narcistische partner verborgen te houden omdat ik weet dat hij erover zou oordelen en vooral het zou gebruiken tegen hen.

Toen hij eens thuis was terwijl ik een gesprek had met een auti-begeleidster, stond hij te luistervinken en kreeg ik – en de kinderen – nadien de volle lading en heeft hij het herhaaldelijk tegen hen gebruikt in zijn scheldpartijen.

Als het wel effect op hem heeft, ga je het opnieuw best delen bij vrienden of familie zodat je gesterkt het nieuws met hem kan delen.

Wees dan zo kort mogelijk, deel alleen het hoogst noodzakelijke en bereid je voor op de gevolgen.

Die gevolgen zijn trouwens niet altijd zo eenduidig. Buiten het gebruiken van de informatie om je verwijten en verwensingen toe te gooien, zijn er ook vaak gevolgen die in eerste instantie niet met het nieuws of de gebeurtenis lijken verbonden te zijn.

Een voorbeeld.

8 jaar geleden maakte mijn moeder een vreselijke val die een ernstige hersenschudding als gevolg had. Ik ben na het nieuws onmiddellijk naar het ziekenhuis gesneld en vond mijn mama in een hartverscheurende scène. Ze lag te ijlen, had pijn en zag er zo verschrikkelijk kwetsbaar uit. Een beeld dat ik nooit meer zal vergeten. Ik was echt bang dat ze daar op dat moment ging sterven.

Je kan je voorstellen dat dit mij heel erg geraakt heeft en dat ik toen echt steun nodig had om zelf sterk genoeg te blijven en niets te laten merken aan haar of mijn vader. Niemand heeft iets aan een dochter die daar ook staat te panikeren.

Maar die dochter heeft ook steun nodig daarvoor. En logischerwijze gaat zij dit zoeken bij haar partner. Die altijd beweert dat hij er voor haar is, dat ze over alles met hem kan praten…

En ja, in de eerste momenten lijkt dat ook zo. Ik kreeg een knuffel, ik mocht eens tegen zijn schouder huilen… Maar dan leek het alsof het genoeg geweest was en dat hij verwachtte dat ik me ging herpakken en gewoon weer verder zou gaan met mijn leven.

Terwijl hij degene was die weken onder de voet was als er iemand hem respectloos behandeld had 🙄

En dan begonnen de meer subtiele dingen. Hij begon meer aandacht te eisen. Zo was ik een keer naar mijn therapeute (waarbij hij wel vermoedde dat het daar meestal over hem ging) en kreeg ik intussen sms-en dat ik onmiddellijk naar huis moest komen (hij zat toen midden in een depressie) voor onduidelijke redenen, maar ik kreeg in die tijd wel meer berichten dat hij een einde ging maken aan zijn leven en dergelijke, dus die berichten verontrustten me toch elke keer weer.

Bij mijn thuiskomst was hij dan nergens te bespeuren en had ik het vermoeden dat hij alweer op café zat. Hij bleek al van het begin van onze relatie een alcoholprobleem te hebben en elke keer als hij met iets “worstelde”, ging hij dat proberen te verdrinken in alcohol. Zonder succes natuurlijk.

‘s Nachts kwam hij zoals gebruikelijk dronken thuis en vond ik hem slapend op het toilet.

Meestal had ik dan medelijden met hem en probeerde ik hem zo goed en zo kwaad mogelijk in bed te krijgen zodat hij zijn roes kon uitslapen. Dat was ook niet zonder gevaar, want als hij wakker werd, kreeg ik meestal alweer de volle lading en mocht ik aanhoren hoe ik de schuld was van al zijn problemen.

Maar die nacht stond ik alleen maar naar hem te staren met tranen van ongeloof en pijn.

Ik had steun en begrip nodig, maar het enige dat ik kreeg was een extra kind dat aandacht eiste.

De meesten onder ons zullen het gevoel wel kennen, dat ze met een narcistische partner een extra kind in huis hebben dat aandacht eist en een woede-uitbarsting krijgt als die aandacht er niet snel genoeg aan gegeven wordt. 🙄

Het gevolg is dat je nog een last meer op je schouders krijgt, terwijl jij het juist nodig hebt dat iemand je helpt om jouw last te dragen.

Ik had toen nog verwachtingen. Hoop. Die elke keer de grond ingeslagen werd en mijn eigen zelfwaardegevoel nog lager deed zakken.

Ik zou willen dat iemand me toen geleerd had om die verwachtingen los te laten.

Het zou me een hoop ontgoocheling bespaard hebben.

Dus als jij nog veel hoop en verwachtingen hebt… laat het los.

Ik kan je daarbij helpen. In mijn RESTART traject besteden we daar uitgebreid aandacht aan.

Zodat jij niet verder hoeft te leven met nog veel ontgoochelingen.

Hier vind je meer info over mijn traject.

Wie ben ik?

Ik ben Noëlla. Ik overleefde 10 jaar narcistisch misbruik.

Ik kwam hier gebroken uit en wist niet meer wie ik was.

Ik heb mezelf heropgebouwd en voel me nu sterker dan ooit.

Dat wil ik ook voor jou.

En ik kan je ermee helpen.

In mijn RESTART traject leer je hoe je je ex kan leren loslaten en de ultieme wraak te nemen: gelukkig worden zonder hem.

Ik zou heel dankbaar zijn als ik jou hierin kon verwelkomen en samen met jou op pad gaan naar jouw genezing.

Hier vind je er meer informatie over.

35 | Hoe het gesteld is met je energie na een narcistische relatie

De grootste ontgoocheling nadat ik mijn relatie eindelijk heb kunnen stopzetten, was dat ik gedacht had dat ik na een tijdje wel weer zou bruisen van energie.

Goed, ik had er wel rekening mee gehouden dat er eerst een rouwperiode zou volgen.

Ik heb wekenlang gehuild.

Elke dag.

Ik vond het als een soort verplichting aan mezelf om dat ook volop te doorleven.

Ik zette elke dag mijn droevige-liedjes-playlist op.

Ik probeerde zoveel mogelijk terug te denken aan alles wat me pijn gedaan had.

Want ik was van mening dat als ik alles er uit zou gehuild hebben, het wel uit mijn systeem zou zijn en dat ik dan verder kon met mijn leven.

En even voelde het dan wel zo.

Huilen gaf opluchting.

Huilen gaf me het gevoel dat mijn verdriet er mocht zijn.

Ik was intussen ook in mijn therapeutisch jaartraject gestapt en vond voldoening in het opnieuw in handen nemen van mijn leven.

Na een maand vroeg ik een hotseat aan.

Zo noemde mijn therapeute de coaching calls.

Dit waren online coaching sessies met de hele groep, waarbij de therapeute 3 deelneemsters uitkoos die vooraf een onderwerp aangevraagd hadden om over gecoached te worden.

Ik vroeg een hotseat aan met de vraag “waarom is liefde soms niet genoeg?”.

Want ik vroeg me af hoe het kwam dat al mijn liefde hem toch niet had kunnen genezen.

We hadden het even over de bodemloze put die een narcist is, ook al gebruikten we toen dat woord niet.

En dan sprak ik over mijn verdriet, de dagelijkse huil-sessies en vroeg ik hoe het kwam dat ik nog altijd niet verder stond.

Ik vond namelijk dat 2 maanden huilen wel genoeg geweest was en dat ik klaar was om verder te gaan met mijn leven.

Als ik dit nu zo schrijf, zie ik hoe belachelijk het was. Niet de vraag, maar het feit dat ik dacht dat je na 2 maanden over een narcistische relatie bent.

Ik vond namelijk dat ik gefaald had.

En ik wilde dat zo snel mogelijk achter me laten.

Mijn therapeute zei toen dat ik 10 jaar lang mijn hart en ziel in deze relatie gestoken had en dat het wel veel langer zou duren eer dat uit mijn systeem was.

Dan sprak ze de verlossende woorden: “je hebt echt àlles geprobeerd om deze relatie te doen slagen”.

Alles.

ALLES.

Ik was er tot op dat moment niet van overtuigd.

Had ik echt genoeg geprobeerd?

Had een béétje meer liefde en geduld nog iets kunnen opleveren?

Nu kan je je misschien afvragen hoe haar woorden zo’n impact op mij konden hebben.

Ik zat amper een maand in het traject.

Maar wij hebben een langere historiek samen.

In 2006 ging ik voor de eerste keer bij haar in therapie.

Toen deed ze nog puur 1 op 1 sessies.

Op 2 jaar tijd hielp ze me af van het probleem dat ik toen had (voornamelijk te maken met het feit dat ik toen last had met het moederschap over 3 drukke kinderen waarvan er later 2 de diagnose ADHD en ASS kregen).

Ze hielp me in 2010 met het doorhakken van de knoop van mijn eerste huwelijk.

Enkele jaren later heeft ze heel even geprobeerd om me te helpen met het alcoholisme van mijn tweede man, maar toen viel ze zelf uit.

De daaropvolgende jaren stuurde ik haar af en toe een mail met updates en in 2019 stapte ik dan in haar eerste korte traject Jump and Join.

Dus ja, je kan wel zeggen dat ik haar oordeel heel hoog in waarde schatte.

Dus toen ze die woorden sprak: “je hebt echt àlles geprobeerd om deze relatie te doen slagen”, brak ik.

Ik had niet gedacht dat ik het kon, hartverscheurend zitten huilen achter mijn pc, terwijl een 30-tal andere deelnemers mee keken.

Maar daar zat ik dus.

Ze liet vervolgens enkele mensen aan het woord die wat bemoedigende woorden spraken en ik voelde zo de liefde van de groep.

En op dat moment voelde ik hoe belangrijk het was, dat groepsgebeuren.

Ik had het voordien moeilijk om zelfs nog maar iets in de facebookgroep te delen.

En daar zat ik dan, tranen met tuiten te huilen.

Die hotseat is een kantelmoment geweest in mijn jaartraject.

Ik denk dat ik zelfs mag zeggen in mijn hele leven.

Ik had echt ALLES gedaan.

Ik had mezelf niks te verwijten.

Er was niks anders dat ik nog had kunnen doen.

Als je uit een narcistische relatie komt, sta je bol van schuldgevoelens.

Schuldgevoelens omdat je jezelf zo in de steek gelaten hebt.

En als je de relatie beëindigd heb, schuldgevoelens omdat je hem niet hebt kunnen genezen.

Maar ik weet nu dat dat niet mijn taak was.

Niet mijn verantwoordelijkheid.

Ik moest hem niet genezen.

(Los van het feit of hij überhaupt te genezen was. 🙄)

Dat is een belangrijk besef.

Om verder te kunnen gaan met je leven, moet je beseffen dat niets ervan jouw schuld of verantwoordelijkheid was.

Je hebt niks uitgelokt.

Je hebt niks “toegelaten”.

Je had geen keuze.

Je bent zo in het web gemanipuleerd geworden dat je er niet meer uit kon.

Je grenzen zijn zo geleidelijk verschoven geworden dat je het niet in de gaten had.

Daar heb jij geen schuld aan.

Misbruik, in alle kleine en grote facetten, is altijd de keuze van de mishandelaar.

Van de dader.

Nooit van het slachtoffer.

Een narcistische relatie is er nooit één van balans.

Je hebt aan de ene kant iemand die oprecht liefde geeft, open en oprecht is en verwacht van met hetzelfde respect behandeld te worden door de partner.

Aan de andere kant heb je een manipulator die er alleen op uit is om al jouw energie bij je weg te halen, en je zo te verstrikken in zijn web dat je geen uitweg ziet.

En als je die zou zien, dat je de energie en kracht niet voor hebt om die te nemen.

Als je jaren in zo’n situatie geleefd hebt, ben je niet hersteld na enkele weken.

Zelfs niet na enkele maanden.

Het duurt jaren. Dat klinkt heel pessimistisch, dat weet ik.

Je zenuwstelsel is overbelast geraakt en heeft héél veel rust nodig.

Dat wil niet zeggen dat je niet kan herstellen.

Maar het zal met hele kleine stapjes moeten gebeuren.

Ik ben er zelf inmiddels 2,5 jaar uit.

Ik heb sinds 1,5 jaar een relatie met een man die ervoor zorgt dat ik tot rust kan komen.

Die me helpt met veel geduld en empathie.

Die ondanks zijn eigen rugzakje me ook helpt met het mijne te dragen. (en vice versa natuurlijk).

Een relatie in balans.

Met wederzijds respect.

Met eindeloze echte liefde.

We hadden het er gisteren nog over hoe ik in dat 1,5 jaar toch ook wel veranderd ben.

Hoe mijn triggers me minder overnemen.

Waar ik nog het meeste last van heb, is overprikkeling.

Daaraan merk je dat je zenuwstelsel nog altijd veel herstel nodig heeft.

Dat merk je ook op bij een burn-out.

Mijn therapeute zei dat je voor elke maand dat je in een burn-out gezeten hebt, een jaar nodig hebt om te herstellen.

Veel mensen die een narcistische relatie hebben meegemaakt, belanden vroeg of laat in een burn-out.

En met burn-out bedoel ik dan niet alleen de periode die je dokter je thuisgeschreven heeft.

Mensen gaan meestal veel te snel weer aan het werk na een burn-out.

Omdat de maatschappij het zo wil.

Omdat ze niet genoeg financiële middelen hebben.

Omdat hun partner hen er schuldgevoelens over opdringt.

Daar zit vaak het probleem ook in een narcistische relatie.

Je narcistische partner kan er niet mee om dat je geen energie meer te geven hebt.

Hij zal je laten voelen dat hij je een mislukkeling vindt.

Empathie zal je zeker nooit van hem krijgen.

En daarbovenop krijg je niet de rust die je nodig hebt.

Burn-outs worden te veel alleen met werk geassocieerd.

Maar ook door je relatie kan je een emotionele burn-out krijgen.

Dus thuisblijven maakt het niet beter.

Ik ben in 2014 drie maanden thuisgebleven met burn-out.

Daarna ging ik noodgedwongen weer aan het werk.

Want daar voelde ik me nog enigszins veilig.

Dus dan zou je kunnen zeggen dat ik in principe drie jaar nodig had om ervan te herstellen.

Maar de waarheid is dat er geen herstel mogelijk is zolang je nog in de situatie zit die je uitgeput heeft.

In dit geval de relatie.

Misschien kan het wel kloppen.

Nu 2,5 jaar na de breuk voel ik stilaan beterschap.

Sinds ik bezig met mijn missie van mensen informeren en helpen met de gevolgen van narcisme, bruis ik van energie.

Maar ik merk ook dat ik toch moet leren om mijn grenzen te respecteren.

Ik ben en blijf een gever.

Eén van de kenmerken van mensen die gemakkelijk uitgekozen worden als het slachtoffer voor een narcist.

Als je graag wil weten wat die kenmerken zijn, blijf dan zeker volgen.

Ik had er onlangs een webinar over en zal er nog een podcast over maken.

Hoe zit het met jouw energie? Laat het even weten 😊

25 | De stem van de narcist

Toen ik me zo’n drie jaar geleden begon te verdiepen in narcisme, zocht ik in eerste instantie lotgenotengroepen op.

Nou nee, ik moet een stap terugzetten. Eerst zocht ik groepen op van slachtoffers van alcoholisten.

Toen ik na een korte periode waarin hij minder dronk, besefte dat zijn gedrag niet zomaar kwam door het alcoholmisbruik, en zijn psychiater zelf het woord narcisme uitsprak, begonnen de puzzelstukjes op hun plaats te vallen.

En dus ging mijn zoektocht verder in de richting van narcisme.

Er waren niet veel Nederlandstalige lotgenotengroepen te vinden, en ik belandde vooral in Amerikaanse groepen.

Wat ik daar vond, vond ik niet leuk. In plaats van gevoelens en verhalen delen, bestond 90% van de posts uit heel vijandige uithalen naar hun partners.

Ik begrijp het best, als je in zo’n relatie zit, ben je vaak heel boos. Maar ik vind dat lotgenoten vooral elkaar een hart onder de riem moeten steken, en niet elkaars vijandigheid versterken.

Zolang je vastzit in die boosheid, kan je niet helen.

Dat wil niet zeggen dat je niet eens mag ventileren. Maar als lotgenoot moet je dan liefdevol kunnen luisteren en opvangen, en geen olie op het vuur gooien.

Ik ben dus nooit lang in zo’n groep gebleven.

En daarom heb ik mijn eigen groep opgericht. Momenteel zit die nog in de beginfase en durven mensen zich nog niet echt blootgeven.

Maar alles gebeurt op zijn eigen tijd, dus ik vertrouw erop dat ook mijn groep binnen niet al te lange tijd zal beginnen bloeien.

Zelf deel ik er nog niet veel verhalen. Want als ik begin te schrijven, worden het blogs.

Korte facebook posts zijn soms moeilijk voor mij 😀

Maar ik wijk weer af. ADHD-trekje van me.

Wat me vooral opviel in die groepen, en op andere kanalen, waren de verhalen.

Ik zat vaak met open mond verhalen te lezen die ik zelf zou kunnen geschreven hebben.

De aanpak waarmee een narcist zijn slachtoffer binnenhaalt.

De tactieken die hij gebruikt om zijn slachtoffer vast te houden.

De manier waarop hij alle energie uit zijn slachtoffer zuigt.

Het methodes die hij gebruikt om zijn slachtoffer klein en weerloos te houden.

De verschrikkelijke vormen van misbruik.

De taal die hij spreekt.

Onlangs deelde een lotgenote een geluidsfragment met me.

Ze deed dit met de vraag wat ze nog meer kon zeggen om de narcist te overtuigen dat het genoeg geweest was voor haar.

Het probleem is dat je niets kan zeggen.
Ze horen toch alleen zichzelf graag spreken.

Ze blijven proberen je te manipuleren zodat je zelf van gedachte zou veranderen.

Ze willen niet horen wat jij te zeggen hebt.
Ze willen alleen dat jij doet wat zij willen.

De opname zelf deed me verstomd staan.

Net zoals de verhalen eerder leken alsof ik ze zelf geschreven had, leek het nu alsof ik mijn eigen narcist hoorde.

De intonaties.
De woorden.
De tactieken.
Het gemanipuleer.

De manier waarop het gesprek verliep:
van “jij bent mijn alles”
over “wat doe je mij aan”
naar “je gaat het toch nooit kunnen zonder mij”.

Maar vooral: de stem.

Ik zweer je, ik hoorde mijn ex.

Letterlijk.
Dezelfde stem.

Op dat moment kwam er een bijzondere gedachte op.

Nu gaan mijn gedachten een vreemde toer op, volg even terwijl ik probeer om mijn hersenkronkels uit te leggen.

Kijk jij ook al eens naar films over seriemoordenaars, of documentaires over psychopaten?

Soms wordt daarin het geloof uitgesproken dat er een “kwaad” is in de wereld.

“Iets” dat zich manifesteert in mensen en hen vreselijke daden doet doen.

Als je gelooft in een god en de duivel, zou het best kunnen.

Ik geloof er zelf niet in.

Maar toen ik die opname hoorde, schoot het even door mijn hoofd: wat als er “iets” is zoals narcisme?

Een universeel narcistisch bewustzijn dat mensen gebruikt.

Ik weet het, het is vergezocht en ik geloof het ook niet.

Maar heel even voelde het zo aan.

Het zou natuurlijk ook weer een goed excuus zijn.
Mensen die kwaad doen, gebruiken de duivel als excuus.
“Hij liet het mij doen”.

Dan moeten ze geen verantwoordelijkheid opnemen, want ze kunnen er niks aan doen.

Het zou ook een handig excuus zijn voor narcisten.
Typisch ook. Want niks is ooit hun schuld.

Door deze vaststelling ben ik me ook een aantal dingen beginnen afvragen.

Waardoor ontstaat narcisme?

Als ze allemaal hetzelfde klinken, denk ik dat je zeker mag stellen dat het aangeleerd gedrag is.

Volgens mij is het wel een combinatie.

Gebrek aan empathie is aangeboren.
Kan het ook afgeleerd worden?
Of afsterven als het niet gevoed wordt?

Maar los daarvan, zijn de tactieken en het misbruik zeker iets dat ze in de loop der jaren geleerd hebben.

Kinderen leren veel van rolmodellen.

Maar hun eigen temperament en karakter maken het verschil uit hoe ze omgaan met wat ze leren.

Het ene kind neemt het als voorbeeld om er voordeel mee te halen, en gaat het gedrag herhalen.
Het andere kind voelt hoeveel pijn het doet, en zal het juist niet gaan herhalen.

Bedenkingen zoals deze hebben ervoor gezorgd dat ik psychologie ben gaan studeren.

Ik vind de menselijke geest fascinerend.

Natuurlijk had ik nooit kunnen denken dat ik ook ervaringsdeskundige in narcistisch misbruik zou worden.

Het leven heeft ervoor gezorgd dat ik beide dingen nu kan combineren om mensen te helpen.

Zodat ook zij kunnen ervaren dat er ook leven is na een toxische relatie.
Dat je kunt floreren ondanks het vreselijke leed dat je doorgemaakt hebt.

Want naar mijn mening is er veel te weinig aandacht voor.

Mensen die een trauma zoals oorlog of een terroristische aanslag hebben meegemaakt, kunnen beroep doen op slachtofferhulp.

Maar het trauma door narcistisch misbruik wordt te veel onderschat.

Daarom is het mijn missie geworden.

Ik maak van de gebroken kopjes die mensen zijn na narcistisch misbruik, weer nieuwe kopjes.
Ik lijm ze aan elkaar met gouden randjes, zodat ze prachtige kunstwerkjes worden.

Daarom noem ik mijn traject ook Kintsugi, naar de Japanse naam voor deze kunst.

Ik vind het vooral een belangrijke metafoor.

Mensen proberen ons vaak te overtuigen om “gewoon verder te gaan met ons leven”.

Onzichtbaar.

Alsof er niks is gebeurd.

Maar ik vind dat, als je het “werk” gedaan hebt en herboren bent als nieuwe mens, dat dit mag gezien worden.

Ik wil dat mijn gouden randjes schreeuwen naar de buitenwereld: NEVER AGAIN.

Ik wil dat lotgenoten het zien en het gebruiken als hoop voor een nieuw leven.

Ik wil dat het de narcisten verblindt zodat ze nooit meer een nieuw slachtoffer vinden.

KINTSUGI

Ben jij ook klaar voor een nieuw leven?